Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.1K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Таудағы қар - көлдің басы,
Күздегі күйек - төлдің басы.
Күздегі күйек - төлдің басы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы және тіршіліктегі кез келген құбылыстың бастауын көрсетеді. Тауда жатқан қар...
Алма ағашын бергеніне қарап бағала,
Адам баласын еңбегіне қарап бағала.
Адам баласын еңбегіне қарап бағала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, заттың да қадірін сыртқы көрінісіне емес, берген пайдасына қарап тану керегін...
Ерте тұрғанның есесі артық.
**Негізгі мағынасы** «Ерте тұрғанның есесі артық» деген мақал уақытты ұқыпты пайдаланып, ерінбей қимылдаған адамның ісі...
Арпасыз дорбаны ат иіскемейді.
**Негізгі мағынасы** Арпа — аттың жемі, ал дорба — сол жем салынатын орын. «Арпасыз дорбаны ат иіскемейді» дегені тура м...
Сарғая сақтасаң, қызара бөртесің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені ұзақ күтіп, сабырмен сақтасаң, ол әбден пісіп, жетіледі, т...
Көкпар тартқандікі, қоян қаққандікі.
**Негізгі мағынасы** Көкпар тарту да, қоян қағу да — көп күш, ептілік, батылдық пен дәл қимыл керек болатын іс. Мақалдың...
Жалқау асын жатып ішеді,
Қарызға батып ішеді.
Қарызға батып ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқаулықтың адамды тығырыққа тірейтінін айтады. Тура мағынасында жалқау адам асты да бей...
Атдорба түбін иіскемей ат тоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың жем салынған дорбасының түбіне дейін иіскеп, ішіндегі дәннің бәр...
Маусым - табаныңнан таусыл.
**Негізгі мағынасы** «Маусым - табаныңнан таусыл» мақалы уақыттың, мезгілдің қадірін білуге шақырады. Тура мағынасында...
Бұралқы мал мінуге жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иесіз, қаңғыбас немесе бағусыз жүрген малды мінуге ыңғайлы, тез жуасы...
Есесі қайтқан еңбек игі.
**Негізгі мағынасы** Еңбек босқа кетпей, оның өтеуі міндетті түрде қайтады деген ой айтылады. Адам адал тер төгіп, шыдам...
Қоныс ақысын түйе қайтарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір жерге қонып, тұрақтаған адамның немесе көшпелі елдің жүгін, ауыр за...
Балықшының аты шөлден өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балықшының аты суға емес, шөлге тап болып, сусыздықтан өледі. Астарлы м...
Кезі келсе, кетпен шап,
Майрылмаса, қайрылсын.
Майрылмаса, қайрылсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істің өз уақыты, өз реті бар екенін аңғартады. Тура мағынасында кетпенді шапқанда ол май...
Жегіштің батасы көп, малы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тойымсыз, қанағатсыз адамның сөзі көп болғанымен, шын берері аз екенін меңзейді. Тура мағ...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.