Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
295.4K
Қаралым
278
Орташа
Сұрыптау:
Жазға жетсең, қыс күніңді ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды келер күнге алдын ала қамдануға шақырады. Жаз — молшылық, жайлылық, береке кезеңі...
Қойдың жайын ойласаң, құмға көш,
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойға қолайлы қуаң, кең құмды жерге көшу, ал сиырға шөбі шүйгін, суы м...
Жетіскен жеті шапан киер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жетістікке жетсе, сәнді киініп, салтанат құрады деген ой. Астарлы...
Ет жүзге жетеді,
Жүзге жетсе де, күзге жетпейді.
Жүзге жетсе де, күзге жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет адамды бір мезет тояттандырып, көпке дейін ашықтырмайды, бірақ оның...
Ерте тұрғанның есесі артық.
**Негізгі мағынасы** «Ерте тұрғанның есесі артық» деген мақал уақытты ұқыпты пайдаланып, ерінбей қимылдаған адамның ісі...
Арбаның жүгі өгізге түсер.
**Негізгі мағынасы** «Арбаның жүгі өгізге түсер» деген мақалдың тура мағынасы — арбаны сүйрейтін күш өгіз болғандықтан,...
Күндіз қойын күтерсің,
Түнде жүнін түтерсің.
Түнде жүнін түтерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал баққан адамның еңбегі күн мен түнге бөлінбей, тынымсыз болатынын білдіреді. Тура мағы...
Атан өгіз мүйізімен де соқа сүйретеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атан өгіз мүйізімен соқа сүйрете алады деген ой. Астарлы мағынасы — кү...
Егінші еселеп,
Кеусенші кеселеп алады.
Кеусенші кеселеп алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егін салған адам еңбегінің жемісін молынан көреді, ал кеусенші дайын ө...
Атанның күші қомында,
Азық-жемі жолында.
Азық-жемі жолында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүк артылған атанның күші оның қомында, ал оның азығы мен жемі жо...
Ортаның малын олжа көрме.
**Негізгі мағынасы** «Ортаның малын олжа көрме» деген мақал өзгенің дүниесіне көз тігіп, оны оңай табылған олжа сияқты...
Бір құшақ ағаштан бір оқтық шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір құшақ ағашты жинап, тезек не отын етіп жаққанда, одан бір-ақ оқтай...
Кезі келсе, кетпен шап,
Майрылмаса, қайрылсын.
Майрылмаса, қайрылсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істің өз уақыты, өз реті бар екенін аңғартады. Тура мағынасында кетпенді шапқанда ол май...
Жүн керек болса, қойды қазанда қырық,
Қой керек болса, мизамда қырық.
Қой керек болса, мизамда қырық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүн керек болса, қойды қырыққан дұрыс, ал қойдың күйі мен өсімін ойлас...
Атдорба түбін иіскемей ат тоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аттың жем салынған дорбасының түбіне дейін иіскеп, ішіндегі дәннің бәр...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.