Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
295.9K
Қаралым
279
Орташа
Сұрыптау:
Тымырсық болса, ер оңбас,
Тоңға жатса, мал оңбас.
Тоңға жатса, мал оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауа тымырсық, қапырық болса, адамға да, малға да жайсыз; ал тоңның, яғн...
Қошқардың жайын қой баққан біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойды баққан адам ғана қошқардың мінезін, қимылын, пайдасын жақсы біле...
Күн бұлтты деп,
Жылқыны суармай жүрме.
Жылқыны суармай жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істі кейінге қалдырмай, алдын ала қамдануын ескертеді. Тура мағынасында: аспан бұ...
Жазға жетсең, қыс күніңді ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды келер күнге алдын ала қамдануға шақырады. Жаз — молшылық, жайлылық, береке кезеңі...
Қойдың жайын ойласаң, құмға көш,
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
Сиыр жайын ойласаң, Сырға көш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойға қолайлы қуаң, кең құмды жерге көшу, ал сиырға шөбі шүйгін, суы м...
Жетіскен жеті шапан киер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жетістікке жетсе, сәнді киініп, салтанат құрады деген ой. Астарлы...
Ет жүзге жетеді,
Жүзге жетсе де, күзге жетпейді.
Жүзге жетсе де, күзге жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ет адамды бір мезет тояттандырып, көпке дейін ашықтырмайды, бірақ оның...
Ерте тұрғанның есесі артық.
**Негізгі мағынасы** «Ерте тұрғанның есесі артық» деген мақал уақытты ұқыпты пайдаланып, ерінбей қимылдаған адамның ісі...
Арбаның жүгі өгізге түсер.
**Негізгі мағынасы** «Арбаның жүгі өгізге түсер» деген мақалдың тура мағынасы — арбаны сүйрейтін күш өгіз болғандықтан,...
Күндіз қойын күтерсің,
Түнде жүнін түтерсің.
Түнде жүнін түтерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал баққан адамның еңбегі күн мен түнге бөлінбей, тынымсыз болатынын білдіреді. Тура мағы...
Жас өсер, жарлы байыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыт өте келе адамның да, тұрмыстың да өзгеретінін білдіреді. «Жас өсер» дегені — балаң,...
Ер еңбекке бір түйсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың қадірі мен шынайы болмысы еңбекте танылатынын айтады. Тура мағынасында, ер к...
Ортаның малын олжа көрме.
**Негізгі мағынасы** «Ортаның малын олжа көрме» деген мақал өзгенің дүниесіне көз тігіп, оны оңай табылған олжа сияқты...
Бір құшақ ағаштан бір оқтық шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір құшақ ағашты жинап, тезек не отын етіп жаққанда, одан бір-ақ оқтай...
Кезі келсе, кетпен шап,
Майрылмаса, қайрылсын.
Майрылмаса, қайрылсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істің өз уақыты, өз реті бар екенін аңғартады. Тура мағынасында кетпенді шапқанда ол май...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.