Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.2K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Жарлылығын жасырған байымас.
**Негізгі мағынасы** Жарлылығын, яғни жоқшылық пен таршылығын жасырып, оны мойындамай жүрген адам шын мәнінде алға баса...
Аруанадан туған кез өркеш,
Арқасын төсер ауырға.
Арқасын төсер ауырға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аруана түйеден туған ботаның өркеші де соған ұқсап, ауыр жүкке төзімд...
Жүгі жеңіл есек жатаған.
**Негізгі мағынасы** Жүгі жеңіл есек жатаған болады деген сөздің тура мағынасы — арқасына ауыр жүк артылмаған есек майыс...
Жасында жалықпаған
Қартайғанда тарықпайды.
Қартайғанда тарықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жастық шақта адам еңбек етуден, үйренуден, ізденуден жалықпаса, қартайғ...
Жаманның малы үйінде күйеді,
Жақсының малы жиында күйеді.
Жақсының малы жиында күйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мен жаман адамның айырмасын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында: жаман адамның м...
Сусыз жердің шөбі аясыз,
Ұлсыз елдің малы аясыз.
Ұлсыз елдің малы аясыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — суы жоқ жерде шөптің көктемей, күйзеліп өсуі; ал ұл жоқ елде малдың қо...
Есек мінген еңбегін мінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — есек мінген адам есегіне сеніп, соған қарап ісін атқарады деген ой. Ас...
Ат айында, бие жылында құлындайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бие құлын тапқанымен, ол белгілі бір уақыттың өтуінен кейін ғана жетіле...
Жалқаулықтан кісі өлмейді,
Кісі өлмегенмен ісі өнбейді.
Кісі өлмегенмен ісі өнбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқаулықтың тікелей адамды өлтірмейтінін, бірақ оның өмірін мағынасыз етіп, істі алға ба...
Атыңды жүріп тұрғанда қамшыла.
**Негізгі мағынасы** «Атыңды жүріп тұрғанда қамшыла» деген мақал істің жүріп тұрған кезінде оны одан әрі жандандырып, то...
Аспаздың қарны асқанына тояды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас дайындайтын аспаз өзі пісірген тамақтан қанып жейді, яғни өз еңбегі...
Жалғыз атты жарыстан қалмас.
**Негізгі мағынасы** «Жалғыз атты жарыстан қалмас» деген мақалдың тура мағынасы — бір ғана аты бар адам да жарысқа қаты...
Сөз қуған пәлеге жолығар,
Шаруа қуған дәулетке молығар.
Шаруа қуған дәулетке молығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге еріп, дауласып, орынсыз сөйлей берген адам ақыры пәлеге тап болатынын ескертеді. Ал...
Сындырып жақсаң, қырық жылға жетеді,
Қопарып жақсаң - бір жылға.
Қопарып жақсаң - бір жылға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отынды сындырмай, тұтас күйінде жақсаң, ол баяу жанады да, ұзаққа жете...
Қуатты қол - құрыш,
Даналық ой - ырыс.
Даналық ой - ырыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның екі үлкен күшін салыстырады: қолдың қуаты мен ойдың даналығын. Тура мағынасында,...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.