Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
295.9K
Қаралым
279
Орташа
Сұрыптау:
Кері кеткен кеусен сұрауға да ерінеді.
**Негізгі мағынасы** Кері кеткен кеусен сұрауға да ерінеді — адам берекеден, ырыстан, немесе дұрыс жолдан айырылып, кері...
Мал малсақты табады.
**Негізгі мағынасы** «Мал малсақты табады» деген мақалдың тура мағынасы — мал өзіне жайлы, мал бағуға ебі бар, қамқор а...
Бақан аттаған жарымас,
Балта аттаған байымас.
Балта аттаған байымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі аттап өтіп, үстірт қана қарап, шала істеген адам мақсатына же...
Ешкі қырыққан сайын бір өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ешкіні қайта-қайта қырқай берсең, ол әлсіреп, ақыры өліп қалуы мүмкін....
Қойды күзде құмға айда,
Жаз шыққанда шымға айда.
Жаз шыққанда шымға айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал шаруашылығындағы тәжірибені білдіреді: қойды маусымға қарай дұрыс жайылымға айдау кер...
Шақырусыз тойға барғанша,
Таяқ ал да, қойға бар.
Таяқ ал да, қойға бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шақырылмаған жерге барудың, жөнсіз араласудың жөн еместігін аңғартады. Тура мағынасында:...
Жаман ұста жанынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сапасыз, істі дұрыс меңгермеген ұста өз жанынан да, қолынан да жаманды...
Аты семіздің жолы тегіс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында семіз, күтімі жақсы аттың жүрісі де жеңіл, жолға төзімді болатынын меңзе...
Торғайдан қорыққан егін екпейді.
**Негізгі мағынасы** «Торғайдан қорыққан егін екпейді» деген мақалдың тура мағынасы — ұсақ құстың егінге тиетін зиянына...
Көбең мініс көтермейді,
Мәстек жүріс көтермейді.
Мәстек жүріс көтермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күйі жоқ, шолақ жорға ат ұзақ мінуге де, ауыр жүкті көтеруге де жарама...
Жалқау - өзіне жау.
**Негізгі мағынасы** «Жалқау - өзіне жау» деген мақал адамның ең үлкен кедергісі сырттан емес, көбіне өз бойындағы жалқ...
Түйе жисаң, нардан жи,
Жүк қалдырмас жолында.
Жүк қалдырмас жолында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер түйе жинасаң, жай түйені емес, нарды таңда, өйткені нар ауыр жүкке...
Айтқызған - жаманның ісі,
Қамшылатқан - шабанның ісі.
Қамшылатқан - шабанның ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі өз еркімен, ойланып әрі жауапкершілікпен істеу керек екенін білдіреді. Адамды үн...
Аз асын аяған көп астан құр қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аз ғана асын, яғни қолындағы тамағын аяп, үнемдеп жеген адам кейін көп...
Құр алғыс азық болмайды.
**Негізгі мағынасы** Құр алғыс адамның қарнын тойдырмайды, яғни бос рақметтің өзі жеткіліксіз. Мақалдың тура мағынасы —...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.