Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
189.8K
Қаралым
179
Орташа
Сұрыптау:
Берер Тәңірім талап қылсаң,
Түк таплайды қарап жатқан.
Түк таплайды қарап жатқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адам тырысып, талап қылса, Тәңірі оған несібесін береді. Ал қарап...
Еңбегің - дәулетің.
**Негізгі мағынасы** Еңбек еткен адам қор болмайды, қайта сол еңбегінің жемісін көріп, тұрмысын түзеп, береке табады. Мұ...
Алтын жерде жатпайды,
Жаман ұста суын таппайды.
Жаман ұста суын таппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жерге тасталып жатпайды, яғни бағалы нәрсе ұзақ уақыт қараусыз...
Тоғышардың ту қойы қысыр қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғышар, яғни енжар, жалқау, әрекетсіз адамның қолындағы ту қой да қыс...
Тоңға жатқан мал оңбас,
Тобырға түскен іс оңбас.
Тобырға түскен іс оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тоңда жатқан малға да, тобырға түскен іске де береке қонбайды. Астарлы...
Айыр - пішен қасында,
Кісен - кереге басында.
Кісен - кереге басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айыр пішеннің жанында тұрады, ал кісен керегенің басында ілулі тұр. Аст...
Сындырып жақсаң, қырық жылға жетеді,
Қопарып жақсаң - бір жылға.
Қопарып жақсаң - бір жылға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отынды сындырмай, тұтас күйінде жақсаң, ол баяу жанады да, ұзаққа жете...
Саумал ішсең, қымыз жоқ,
Байтал мінсең, құлын жоқ.
Байтал мінсең, құлын жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — саумал ішсең, ол қымызға айналып кетпейді; байталға мінсең, одан құлын...
Жүйрік атқа жал бітпес,
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік аттың жалын біреу тек қана айтумен өсіре алмайды, ал мал да «тәк...
Кедейшілік шоқтығы - ертеңгі астың жоқтығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедейшіліктің ең ауыр белгісі — ертеңгі күнге азықтың, ырыстың жетпеуі екенін айтады. Тур...
Жұмыртқа жегенің -
Тауықты құрттым дегенің.
Тауықты құрттым дегенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмыртқа жеу — тауықтың өнімін пайдалану. Ал астарлы мағынасы — бір іст...
Кем жесең, төрге шығарады,
Көп жесең - көрге.
Көп жесең - көрге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тамақты мөлшермен жеудің, қанағат сақтаудың пайдалы екенін білдіреді. Тура мағынасында аз...
Жақтырмасаң, қойыңды бақтырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің ісі мен кеңесін, мінезі не басқару тәсілі ұнамаса, оны зорлап іске араластырма д...
Күшіңе сенбе, ісіңе сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз күшіне, сыртқы айбынына немесе уақытша қуатына мастанбауға шақырады. Тура мағын...
Еңбек етсең, ерінің асқа тиер,
Ілбіп кетсең, иегің тасқа тиер.
Ілбіп кетсең, иегің тасқа тиер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды еңбекқорлыққа, белсенділікке шақырады. Егер адам тырысып, маңдай терін төксе, еңбе...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.