Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
147K
Қаралым
295
Орташа
Сұрыптау:
Түс білмейді, күш біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кей кезде бір істі көп ойлап, түсініп-тексеріп отырғаннан гөрі, күш-қай...
Ер еңбегі елге ортақ.
**Негізгі мағынасы** Ер адамның, яғни елге қызмет ететін азаматтың еңбегі жеке басының ғана игілігі емес, бүкіл халыққа...
Ер туып, жоқ елді бар қыла алмайды,
Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды.
Ел болса, ер туғызбай тұра алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жалғыз туған ер азаматтың күші жетсе де, елсіз жерде үлкен іс бітіре а...
Елді ер теңестіреді.
**Негізгі мағынасы** «Елді ер теңестіреді» деген мақалдың тура мағынасы — халықтың, жұрттың жағдайын түзеп, абыройын кө...
Нар маяның шұбаты,
Нардай ердің қуаты.
Нардай ердің қуаты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — нар маяның шұбатының қуатты, нәрлі әрі шипалы екенін айту. Астарлы мағ...
Ерден ердің кемдігі болса да,
Елден елдің кемдігі болмайды.
Елден елдің кемдігі болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ер азаматтың бойында мін, кемшілік болуы мүмкін, ал тұтас елдің кем...
Ат шабысымен қадірлі,
Ер табысымен қадірлі.
Ер табысымен қадірлі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның қадірі мен беделі оның бос отырысымен емес, істеген ісімен, жеткен табысымен...
Батырдан барымташыл туады.
**Негізгі мағынасы** «Батырдан барымташыл туады» деген мақал тура мағынасында батырдың ұрпағы да әкесіне тартып, өжет,...
Ел алмаған елу жыл жатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: елін, жерін, намысын қорғай алмаған адам ұзақ уақыт бойы әрекетсіз, қор...
Ерше барып, итше қайтты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ерлік көрсетіп, даурығып, өзін батыр етіп танытқанымен, іс жүзінде қорқақтық таны...
Жетесіз батыр тез өлер.
**Негізгі мағынасы** «Жетесіз батыр тез өлер» деген мақал тура мағынасында батырдың ақылы болмаса, ерлігі ұзаққа бармай...
Қайраты бар кісінің
берекеті бар ісінің.
берекеті бар ісінің.
**Негізгі мағынасы** Қайраты бар адам істі тастамай, соңына дейін жеткізеді. Оның еңбегі де, әрекеті де берекелі болады,...
Жұмыс басты - ер қашты.
**Негізгі мағынасы** «Жұмыс басты - ер қашты» деген мақалдың тура мағынасы — адам жұмыспен шұғылданып, соған беріліп ке...
Ердің баласы - елдің панасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың халыққа тірек, қорған, сенім болуға тиіс екенін білдіреді. Тура мағынасында,...
Серт берген шегінбес,
Еңбектенген ерінбес.
Еңбектенген ерінбес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уәде беріп, серт еткен адам алған бетінен қайтпауы керек дегенді білдіреді. Тура мағынасы...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Жігіт көркі - өнер.
**Негізгі мағынасы** «Жігіт көркі - өнер» деген мақалдың тура мағынасы: жігіттің сәні, ажары оның сыртқы келбеті емес,...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.