Ауыл туралы 82
Ауыл туралы мақал-мәтелдер: ел бірлігі, еңбек, салт-дәстүр мен ауыл тіршілігінің даналығын жинақтайды.
82
Мақал-мәтел
14.4K
Қаралым
175
Орташа
Сұрыптау:
Қазанның қайнағанын қара,
Баланың ойнағанын қара.
Баланың ойнағанын қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдегі шынайы жылылық пен берекені сырттан емес, көзге көрінетін әрекеттен тануға болат...
Төрелі жерге ел тоқтайды,
Төбелі жерге мал тоқтайды.
Төбелі жерге мал тоқтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ел отыратын, қоныс қылар жер тегіс, шұрайлы болса, онда халық тұрақтап...
Сусыз жердің шөбі аясыз,
Ұлсыз елдің малы аясыз.
Ұлсыз елдің малы аясыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — суы жоқ жерде шөптің көктемей, күйзеліп өсуі; ал ұл жоқ елде малдың қо...
Азаматын көр де, ауылын таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзінен бұрын оның шыққан ортасын, тәрбиесін, өскен елін танытады. Яғни азаматтың...
Көшкен елдің көмеші болса,
Еру елдің ерулігі бар.
Еру елдің ерулігі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көшіп-қонып жүрген ел мен қонып отырған елдің өзіне тән сыбағасы, тұрмыс салты, өзара көм...
Көрген жерде ауыл бар.
**Негізгі мағынасы** «Көрген жерде ауыл бар» деген мақалдың тура мағынасы — жол жүріп, алысқа шыққан адам қай жерде таны...
Сыр бойы - нұр бойы.
**Негізгі мағынасы** «Сыр бойы – нұр бойы» деген мақал Сырдарияның бойын мекендеген жердің құт-берекесін, көркемдігін ж...
Жігіттің күйін сұрама,
Жұрттан сауын сауған соң.
Малдың күйін сұрама,
Қонысынан ауған соң.
Жұрттан сауын сауған соң.
Малдың күйін сұрама,
Қонысынан ауған соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел-жұртынан, қонысынан айырылған адамның да, малынан ажыраған шаруаның да хәлі ауыр болат...
Ауылға жақындағанда ит озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауылға таяғанда иттің алға жүгіріп, қонаққа үріп не қарсы шығып шығуы....
Түйелі ел - қырға,
Түйесіз ел - Сырға.
Түйесіз ел - Сырға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйесі бар ел қырға көшіп-қонуға, ал түйесі жоқ ел Сыр бойына жақын,...
Бұқтырып қойған көженің,
Қоюы мен суы бар.
Шалғайдағы ауылдың,
Ойыны мен дауы бар.
Қоюы мен суы бар.
Шалғайдағы ауылдың,
Ойыны мен дауы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқтырып қойған көженің ішінде қоюы да, суы да болады; яғни ол толық пі...
Ауылыңа қалың берсең, төменнен бер,
Қызыңа қалың берсең, жоғарыдан бер.
Қызыңа қалың берсең, жоғарыдан бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — мал-жанға, қалың малға келгенде ауылға беретін көмекті де, қызға беріл...
Сайда саны көптің
Қырда жаны көп.
Қырда жаны көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көптің күші мен қадірін айтады. Тура мағынасында сайда да, қырда да адам көп болса, тірші...
От алуға келгендей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір іске немесе бір үйге өте асығыс, қолма-қол, мүлде бөгелмей келген адамды сипаттайды....
Өрісі жуық оттайды,
Ауылы жуық ас ішеді.
Ауылы жуық ас ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өрісі жақын мал бірге жайылады, ауылы жақын ел бірге ас ішіп, араласады...
Ең көп оқылған
Ел көркі - мал, өзен көркі - тал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, жердің де сәні мен берекесі өзіне тән құндылығында екенін айтады. Тура мағынада...
Қойшының қызы қой келгенде жүн түтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ісіне, тұрмыс-тіршілігіне жақын нәрсеге бейім болатынын білдіреді. Қойшының қы...
Қойшының қызы қой келгенде іс қылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қой бағатын адамның қызы қойдың келуін күтіп, мал шаруасына қатысты іс...
Аз қойда айран бар, өре жоқ,
Аз елде азар бар, төре жоқ.
Аз елде азар бар, төре жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қойы аз үйде айран болғанмен, оны жиюға арналған өре болмайды; ел аз, ж...
Ауыл болсаң, қауым бол.
**Негізгі мағынасы** «Ауыл болсаң, қауым бол» деген мақалдың тура мағынасы — ауыл атанған жерде жұрт бір үйдің баласынд...
«Ауыл туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі, еңбекке құрметі, ағайын-туысқа жақындығы мен елдік ұстанымын бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл категорияда ауылдың берекесі, жердің қасиеті, ынтымақ пен ұйымшылдық секілді ұғымдар қысқа да нұсқа оймен жеткізіледі.
Ауыл тақырыбындағы даналық сөздер жас ұрпақты еңбекқорлыққа, қарапайымдыққа, үлкенді сыйлауға, көршімен тату болуға үндейді. Мұндағы мақал-мәтелдер күнделікті өмірден туғандықтан, тәрбиелік мәні жоғары әрі кез келген жағдайда ойды әсерлі жеткізуге көмектеседі.
Ауыл тақырыбындағы даналық сөздер жас ұрпақты еңбекқорлыққа, қарапайымдыққа, үлкенді сыйлауға, көршімен тату болуға үндейді. Мұндағы мақал-мәтелдер күнделікті өмірден туғандықтан, тәрбиелік мәні жоғары әрі кез келген жағдайда ойды әсерлі жеткізуге көмектеседі.