Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
347.7K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Нәжісті доңыз, сүйекті ит жинайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: доңыз нәжіс маңында жүреді, ит болса сүйекке үйір келеді. Астарлы мағын...
Күлін шашып, күмәнін ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі сырын, күдігін немесе көңіліндегі жасырын ойын сыртқа білдіріп қоюын меңзейд...
Жантақ жемеген түйенің тілі қышиды.
**Негізгі мағынасы** Жантақ жемеген түйенің тілі қышиды деген мақал адам бастан кешпеген істі айтып, түсінбей тұрып, бос...
Кесірлімен керіспе,
Керме иықпен егеспе.
Керме иықпен егеспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кесірлі, қыңыр, ызақор кісімен орынсыз сөз таластырмауды ескертеді. Мұндай...
Тасыған қазан төгілер.
**Негізгі мағынасы** Тасыған қазан төгілер деген мақалдың тура мағынасы — қазанға ас тым көп құйылса, қайнап-тасығанда т...
Көзіне мақтаған - көлгірдің сөзі.
Сыртынан мақтаған - көңілдің сөзі.
Сыртынан мақтаған - көңілдің сөзі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі мақтаудың айырмасын көрсетеді. Біріншісі — адамның көзіне қарап тұрып, артық ма...
Аузынан мәйегі түскен.
**Негізгі мағынасы** «Аузынан мәйегі түскен» деген тіркес сөзі өте жұғымды, мазмұны терең, айтқаны өтімді адамға қатыст...
Сауысқан шоқыса да тоқ болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сауысқан қанша шоқып, қанша теріп жесе де, қомағайлығы басылмайды, тоя...
Тебегеннің артынан,
Қабағанның алдынан жүрме.
Қабағанның алдынан жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қауіп төндіретін, мінезі қатал не зиянды нәрседен аулақ жүру керек екенін ескертед...
Аңғырт бөрі қой үркітеді,
Аңғал ұры қолға түседі.
Аңғал ұры қолға түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам аңғарымсыз, ойсыз болса, өзі де, айналасы да зиян шегетінін аңғартады. Тура мағынасы...
Асыл арытпайды,
Жасық жарытпайды.
Жасық жарытпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сапасына қарай бағалау керегін айтады. **Асыл** — таза, текті, нағыз құнды нәрсе;...
Ашудың ақылы болмас,
Тоқтың қайғысы болмас.
Тоқтың қайғысы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашуға ерік берген адамның ақылдан адасатынын білдіреді. Ашуланған жан дұрыс ойлап, сабырм...
Күштіде Тәңір жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Күштіде Тәңір жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — күші басым, билігі жүріп тұрған адамға ешкім қа...
Ашамай нарға жарасар,
Ақ түйе барға жарасар.
Ақ түйе барға жарасар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас түйеге арналған ашамай мен ақ түйе өзіне лайық иесіне, жағдайы бар...
Гауhардың қадірін соқыр қор қылады.
**Негізгі мағынасы** Гауһар — өте қымбат, таза тас. Бірақ оны көре алмайтын, танымайтын адам оның бағасын түсінбейді де,...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.