Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
252K
Қаралым
163
Орташа
Сұрыптау:
Отқа түссең, шайдай бол,
Пышаққа түссең, қойдай бол.
Пышаққа түссең, қойдай бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қиындыққа тап болғанда сабырлы, төзімді, ұстамды болуға шақырады. Тура мағынада от...
Жамандықпен ісі жоқ,
Шығады бір күн кісі боп.
Шығады бір күн кісі боп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жамандыққа араласпайтын, теріс іс істемейтін адам бір күні толыққанды к...
Жаманды жанға санама,
Есекті малға санама.
Есекті малға санама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен заттың, құнды мен құнсыздың ара жігін ажыратуға үйретеді. Жаман адамды жанға тең...
Қылдан қиқым іздеген.
**Негізгі мағынасы** «Қылдан қиқым іздеген» деген тіркес адамның өте ұсақ-түйекке дейін үңіліп, жоқтан бар іздейтінін б...
Жаман тумай жатып шөгеді,
Жанбай жатып сөнеді.
Жанбай жатып сөнеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте жасынан-ақ жігерсіз, ынтасыз, бастама көтермейтін адамды сынайды. Тура мағынасында «...
Екі сөйлеу - өлімнің қара басы.
**Негізгі мағынасы** «Екі сөйлеу» — бір сөзінде тұрмай, айтқанын қайта өзгерту, уәдесіне берік болмау дегенді білдіреді...
Жемісті ағаштың мәуесі төмен.
**Негізгі мағынасы** «Жемісті ағаштың мәуесі төмен» деген мақалдың тура мағынасы — жемісі мол, бұтағы ауырлаған ағаштың...
Қолдан Құдай жасалмайды.
**Негізгі мағынасы** «Қолдан Құдай жасалмайды» деген мақал адамның өз қолымен шынайы құдай жасап ала алмайтынын, яғни ж...
Найзадан түскен жарақат
Сөз жарақатынан тез жазылар.
Сөз жарақатынан тез жазылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің адамға тигізер әсері найзаның жарақатынан да ауыр болуы мүмкін екенін аңғартады. Д...
Ашудың ақылы болмас,
Тоқтың қайғысы болмас.
Тоқтың қайғысы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашуға ерік берген адамның ақылдан адасатынын білдіреді. Ашуланған жан дұрыс ойлап, сабырм...
Байдан пайда, қудан айла артылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай адамнан да, қу адамнан да бір қасиет үзілмейді деген ойды білдіреді. Тура мағынасында...
Бір сүрінген қырық сүрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам сүрінсе, оны көрген немесе соның ықпалындағы өзге адамдар да...
Түймедей сөзден түйедей мін табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кейде болмашы, титтей сөздің өзін үлкейтіп, одан үлкен кінә іздеп, орынсыз ренжіп не...
Сегіз кессе, сіркедей қан шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсені қанша шектесең де, қиындығы жоқ, еш әсер етпейді дегенді білдіреді. Тура мағы...
Түйе торы болмас,
Сиыр шабдар болмас.
Сиыр шабдар болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе ешқашан торы түске, сиыр шабдар түске енбейді. Астарлы мағынасы —...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Сөздің көркі — мақал,
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің сәні мен ойдың мәні қысқа, ұтқыр айтылған мақал-мәтелде екенін көрсетеді. Яғни, жа...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.