Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
252.3K
Қаралым
163
Орташа
Сұрыптау:
Сақау алыстан сайрамаса,
Үйіне жеткенше дауысы шықпайды.
Үйіне жеткенше дауысы шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сақау адам алыстан қатты сөйлей алмайды, көп күш жұмсап, үйіне жеткенше...
Алмасты алмас кеседі.
**Негізгі мағынасы** Алмасты алмас кеседі деген мақалдың тура мағынасы — ең қатты, ең мықты нәрсені де өзіне тең күш қан...
Қашқаннан тосқан жаман.
**Негізгі мағынасы** «Қашқаннан тосқан жаман» деген мақалдың тура мағынасы — қашып бара жатқан адамды тосып, жолын бөге...
Балта шапқанша бөрене жол табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балта ағашты шапқанда, бөрене өзінен-өзі «жол табады» дегендей, кедергі...
Істің ақыры жігіттің пақырына қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі бастау оңай болғанымен, оның соңғы салмағы көбіне сол істі атқарған адамның өзіне тү...
Сасқанынан қырық құмалақ алып,
Бал ашады.
Бал ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қатты абыржығанда, қиын жағдайдан шығудың орнына ойланбай, әртүрлі амалға жүгіретін...
Шошқаға ерген балшыққа аунар.
**Негізгі мағынасы** «Шошқаға ерген балшыққа аунар» деген мақалдың тура мағынасы — шошқаның лайлы жерге аунайтыны. Аста...
Болған кісі «болдым» демес,
«Болдым» десе, оңғаны емес.
«Болдым» десе, оңғаны емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шын мәнінде кемеліне келген, парасатты адам өз-өзін асыра мақтап, «мен...
Бұлбұл болып қырылдағанша,
Шымшық болып шырылда.
Шымшық болып шырылда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын біліп, табиғатына сай іс қылуды ескертеді. Тура мағынасында бұлбұлдың ә...
Соқыр - сезгіш, саңырау - көргіш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ол астарлы ойға құрылған. Сырттай кемістігі бар адам басқа бі...
Тозғындаған аққуды шалғындаған қаз алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, тозған аққуды шалғында жүрген қаз басып озады, яғни әлсізден...
Күшенген жеңбейді,
Күші көп жеңеді.
Күші көп жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреу тек қиналып, күшеніп, зорланып әрекет етсе, міндетті түрде жеңіс...
Тура тілімді тыя алмаймын,
Туғаныма сыя алмаймын.
Туғаныма сыя алмаймын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда адам өз ойын тура айтатынын, шындықты бүкпей жеткізетінін аңғартады. «Тура тілімді тыя...
Әйел асқақтаса, жылайды,
Еркек асқақтаса, құлайды.
Еркек асқақтаса, құлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды, әсіресе ер мен әйелді, кішіпейіл болуға шақырады. Тура мағынасында «асқақтау» — ө...
Ынжық ықтасын іздейді.
**Негізгі мағынасы** «Ынжық ықтасын іздейді» деген мақал қорқақ, жасқаншақ адам әрдайым қауіпсіз жерді, тығылар орынды...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.