Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.3K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Есек жорға қатқақта,
Сыры мәлім батпақта.
Сыры мәлім батпақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есек жорға сияқты жүре алмайды, ал тайғақ, қатқақ жерде оның нағыз болм...
Есердің мақтағанынан
Естінің даттағаны артық.
Естінің даттағаны артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақылы кем, ойсыз адамның мақтаған сөзіне сенуден гөрі, парасатты, байса...
Жаманның ақылы түстен кейін енеді.
**Негізгі мағынасы** «Жаманның ақылы түстен кейін енеді» деген мақал адам кейде істің байыбына тым кеш жететінін білдір...
Сылбырдың сылтауы таусылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ісі баяу, енжар адам бір жұмысты бітіруге асықпайды, әрдайым бір сылт...
Көрмеген көлде естімеген құстың үні бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұрын барып көрмеген көлде, бұрын естімеген құстың үні шығуы мүмк...
Естіге екі сөз жетеді.
**Негізгі мағынасы** Есті адамға көп сөздің керегі жоқ: ол аз ғана ишарадан, қысқа ескертуден-ақ істің мәнін түсінеді....
Найзағай көп болса, жаңбыр аз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — найзағай жиі жарқылдаса да, жаңбырдың көп жаумауы мүмкін. Астарлы мағы...
Сиырдың жорғасы секілденіп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің табиғатына сай келмейтін, үйлеспейтін әрекетті әжуалап айтады. Тура мағынасы...
Ит семірсе, керіледі.
Надан семірсе, ерінеді.
Надан семірсе, ерінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда тура мағынада иттің тояттап, семіргенде керіліп-созылатыны айтылады. Астарлы мағынасы —...
Ақсақтың аяғы жетпесе де, таяғы жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсақ адам өзі жүріп бір жерге жете алмаса да, қолындағы таяғымен тіре...
Қалтасында тиын жоқ,
Түйенің тісін санайды.
Түйенің тісін санайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қалтасында ақшасы жоқ адамның бос қарап, пайдасыз іске әуестенуі. Аста...
Шала молда шарық айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімсіз, шала сауатты адамның өз шамасын білмей, орынсыз сөйлеуін, әсіре білгішсінуді әж...
Түйені тұзға айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені тұзды жерге айдау. Түйе тұзды жақсы көретіндіктен, оны солай же...
Қарамық өзін бау санайды,
Төбе өзін тау санайды.
Төбе өзін тау санайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз қадірін асыра бағалайтын, шынайы орнын дұрыс түсінбейтін адам туралы айтады. Қарамық –...
Пышақ жаны - қайрақ.
**Негізгі мағынасы** Пышақтың жүзі қайраққа үйкелген сайын өткірленеді. Сол сияқты адам да еңбекпен, тәжірибемен, сынақп...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.