Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.9K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Ақымақ алғыс алмайды,
Алғыс алмаған алысқа бармайды.
Алғыс алмаған алысқа бармайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақымақ адамға ешкім алғыс айтпайды, өйткені оның ісі де, сөзі де көпке...
Ақымақпен астаспа,
Ақылдымен қастаспа.
Ақылдымен қастаспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласуда ақылға жүгінуді үйретеді. Ақымақпен астаспа дегені — ойсыз, салдыр-сала...
Ине жұтқан иттей имеңдеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өте қорқақ, именшек, жасқаншақ күйін бейнелейді. Тура мағынада «ине жұтқан ит» қ...
Мықтыға момын күш қылмас.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: әлсіз, жуас адам күшті, өктем адамға қарсы тұра алмайды. Астарлы мағынасы:...
Құзда қар ерімес.
**Негізгі мағынасы** «Құзда қар ерімес» деген мақалдың тура мағынасы — биік, қия, күн көзі аз түсетін құз жартаста қар...
Өтірікшінің куәсі қасында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтатын адамның сөзіне толық сенуге болмайтынын білдіреді. Өтірікші өз өтірігін дә...
Бассыз берген мал - мазақ,
Бақсыз берген тіл - мазақ.
Бақсыз берген тіл - мазақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойланбай, ретсіз берілген нәрсенің қадірі болмайтынын білдіреді. Тура мағынада, басы жоқ,...
Бөрік тастап бөріден құтыла алмассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: басыңдағы бөрікті шешіп тастау арқылы бөріден құтылу мүмкін емес. Астар...
Алмасты алмас кеседі.
**Негізгі мағынасы** Алмасты алмас кеседі деген мақалдың тура мағынасы — ең қатты, ең мықты нәрсені де өзіне тең күш қан...
Қыдыр сөз - күйдіргі.
**Негізгі мағынасы** «Қыдыр сөз – күйдіргі» деген мақал сөздің қуаты өте күшті екенін білдіреді. Тура мағынасында қыдырғ...
Ботаның көзіндей, шешеннің сөзіндей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің өте сирек, өте көркем әрі бағалы екенін білдіреді. Тура мағынасында ботаның...
Жалықпаған жауды жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Жалықпай, табандылықпен әрекет еткен адам ақыры мақсатына жетеді. Бұл мақал тура мағынасында да, ас...
Ақылсыз қайрат бас жарар.
**Негізгі мағынасы** Ақылсыз қайраттың соңы опық жегізеді. Бұл мақалдың тура мағынасы — күші бар, бірақ оны дұрыс бағытт...
Омырауына отын жарсаң да оянбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қалың ұйқыдағы, селқос немесе қырсық адамға айтылған. Тура мағынада біреудің омырауына от...
Пышақ жаны - қайрақ.
**Негізгі мағынасы** Пышақтың жүзі қайраққа үйкелген сайын өткірленеді. Сол сияқты адам да еңбекпен, тәжірибемен, сынақп...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.