Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
252.9K
Қаралым
164
Орташа
Сұрыптау:
Бетегесі шоңқайған қояндай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің түрі, қалпы немесе жүріс-тұрысы қоянға ұқсап, шошаңдап, именшектеп, сенімсіз көр...
Адам шыдағанға құрыш шыдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, адам төзген ауырлыққа тіпті құрыш сияқты берік заттың өзі шыда...
Қарамық өзін бау санайды,
Төбе өзін тау санайды.
Төбе өзін тау санайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз қадірін асыра бағалайтын, шынайы орнын дұрыс түсінбейтін адам туралы айтады. Қарамық –...
Дауың жоқ болса, кепіл бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер өзіңде дау-дамай, талас, айып жоқ болса, бір іске сенімді түрде к...
Жасқаншақтың көзі сау.
**Негізгі мағынасы** «Жасқаншақтың көзі сау» деген мақал тура мағынасында қорқақ, именшек адамның көзіне бірден ештеңе...
Тісінің суын сорған.
**Негізгі мағынасы** «Тісінің суын сорған» деген тіркес біреудің бір нәрсеге қатты қызығып, ынтығып, аңсап тұрғанын білд...
Бір жерде білгір, бір жерде міңгір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бәрін бірдей білмейтінін, әр істің өз маманы мен өз орны болатынын білдіреді. Бір...
Айтқан ақыл дарымас,
Алақұйын адамға;
Дамыл таппас, дағдармас,
Жығылғанша аранға.
Алақұйын адамға;
Дамыл таппас, дағдармас,
Жығылғанша аранға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл-кеңес те, дұрыс сөз де ойы шашыраңқы, сабырсыз, орынсыз асығатын адамға бірден дары...
Екі мылжың кездессе, әңгіме ұзарады,
Екі тентек кездессе, шеке қызарады.
Екі тентек кездессе, шеке қызарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың мінезі мен араласуынан қандай нәтиже шығатынын көрсетеді. Егер екі мылжың, яғ...
Әпербақан ұр кеуде,
Ақылы жоқ, құр кеуде.
Ақылы жоқ, құр кеуде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дарақылық пен кеудемсоқтықты әшкерелейді. Тура мағынасында «әпербақан» — орынсыз кеуде қ...
Әтештей ғана әлі бар,
Атан жүгін көтермек.
Атан жүгін көтермек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бойы шағын, әлсіздеу құс әтештің түйе жүгін көтере алмайтыны сияқты,...
Орыстың ойыны жаман,
Шошқаның мойыны жаман.
Шошқаның мойыны жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда біреудің «ойыны» мен «мойыны» туралы айтқандай көрінгенімен, астарында...
Ақымақты үйрету -
Өліні тірілту.
Өліні тірілту.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамға ақыл үйрету, өлі адамды тірілткенмен бірдей, яғни нәтиже...
Буаз бие сүзеген сиырды мүйізінен таниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: буаз бие, яғни іші толған жылқы, сүзеген сиырды оның мүйізінен-ақ танып...
Жаманға ақыл айтсаң, жарға жығады.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамға қанша ақыл, кеңес айтсаң да, ол оны қабылдамай, қайта өзіне де, өзгеге де зиян келтіру...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.