Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.4K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Алдау мен өтірік - сұмның ісі.
**Негізгі мағынасы** Алдау мен өтірік айтатын адам — сұм, яғни ниеті бұзық, екіжүзді кісі деген ой айтылады. Мақал тура...
Жүйрікті кекіл қағысынан байқайды.
**Негізгі мағынасы** Жүйрікті кекіл қағысынан байқайды деген мақалдың тура мағынасы — бәйге атының жүйріктігі оның жүріс...
Бақсының емі өзіне қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзгенің сырын жазып, басқаның дертіне дауа айтқан адам кейде өз басындағы мәселені шеше а...
Бөрік тастап бөріден құтыла алмассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: басыңдағы бөрікті шешіп тастау арқылы бөріден құтылу мүмкін емес. Астар...
Қасқыр ұлып ұяласын шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқыр ұлығанда өз тобындағы басқа қасқырларды шақырады. Астарлы мағына...
Қисықтың көлеңкесі де қисық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қисық нәрсенің көлеңкесі де түзу болмайды, оның сызығы да бұрмаланып т...
Өлі бураның басынан тірі атан қорықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өліп қалған бураның басынан тірі атан қорықпайды. Астарлы мағынасы: күш...
Адам жаманнан жиренбей,
Жақсыны үйренбейді.
Жақсыны үйренбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірде жақсы мінезді, дұрыс жолды өздігінен бірден таба салмайтынын айтады. Адам жам...
Ақылды аузын жауып, ділін ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам көп сөйлемей, сөзін орнымен ұстайтынын білдіреді. Тура мағынасында — аузы жаб...
Қожа аштан өледі, төре - тамақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қожа да, төре де тамақтан қайтыс болады деген сөз емес. Астарлы мағына...
Тышқанның да сауыры бар.
**Негізгі мағынасы** Тышқанның да сауыры бар деген мақал кез келген жаратылыстың өз жаратылысы, қорғаны не әлсіз болса д...
Бай бастас, батыр құлақтас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бай адам өзімен деңгейлес, дәулетті кісімен араласады, батыр да өзіне с...
Өгізді оқалақ аздырар,
Естіні ой аздырар.
Естіні ой аздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды да, малды да құртып жіберетін нәрсе – орынсыз көптік, шамадан тыс салмақ екенін ме...
Тексізде жүйе болмайды,
Кексізде кие болмайды.
Кексізде кие болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және ішкі мінезіне назар аударады. «Тексізде жүйе болм...
Соқыр құлын аттан емшек іздейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында: көзі көрмейтін құлын өз анасын таппай, бөтен аттан емшек іздеп әуреге т...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.