Бассыз берген мал - мазақ,
Бақсыз берген тіл - мазақ.

Күнде бір мақал

«Бассыз берген мал - мазақ, Бақсыз берген тіл - мазақ.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Ақылсыз адамға берілген мал күлкіге айналады, бағы жоқ адамға берілген шешендік те күлкіге айналады. Мақал әр қасиеттің өз серігі болуы керектігін айтады. Мал-дүние ақылмен ұсталмаса, иесі оны шашып, жұрттың мазағына қалады. Сөзге ептілік те бақпен, сәтпен, елдің құлақ асуымен бірге болмаса, айтқан сөзі еленбейді, тіпті өзіне қарсы шығады. Бір сый адамды бақытты етпейді, оны ұстап тұратын екінші қасиет керек.

Образдар мен теңеулер

Бассыз — мұнда басы жоқ, яғни ақылы жоқ, ойсыз адам; қазақта ақыл басқа телініп, «басы бар», «басы істейді» деп айтылады. Тіл — сөйлеу шеберлігі, шешендік; ертеде шешен адамның беделі биік, тілі арқылы дау шешетін. Мазақ — күлкі, келеке. Мақал екі жолды бір құрылыммен құрып, «бассыз — бақсыз», «мал — тіл» сөздерін қатар қояды. «Берген» етістігі бұл қасиеттердің адамға тағдырдан берілетінін меңзейді, ал оларды ұстау адамның өз қолында.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Байлығын ақылсыз шашқан адамды, не сөзі еленбей қалған шешенді талқылағанда кекесінмен, ойлы үнмен айтылады. Мысалы, мұраға қалған үлкен ақшаны бір жылда құртқан көршісі туралы ауыл ақсақалы: «Бассыз берген мал — мазақ», — дейді. Сөзі өтпей жүрген адамды тек бақсыз деп келемеждеу үшін қолданса, сөз қатыгез естіледі.

Қолданылу жағдаяттары

— Тойда көп сөйлеген, бірақ жұрт тыңдамаған шешенге қасындағы қарт күліп мақалдың екінші жолын айтты.
— Ауылда әкесінің жүз басқа жеткен отарын бір қыста ойынға салып жіберген жігітті естіген көршілер мақалды айтты.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Бассыз берген мал - мазақ, Бақсыз берген тіл - мазақ. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Bassyz bergen mal - mazaq,
Baqsyz bergen til - mazaq.