Жылқы (ат) туралы 90
Жылқы (ат) туралы мақал-мәтелдер — ерлік, еңбек, дәстүр мен серіктестікті бейнелейтін халық даналығы.
90
Мақал-мәтел
23.8K
Қаралым
264
Орташа
Сұрыптау:
Тұлпардың ізі бітпейді, тұяғы кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тұлпар шауып өткен жолдан оның ізі де, тұяғының табы да толық өшіп кет...
Ат болар құлынның
артқы аяғы талтақ келер.
артқы аяғы талтақ келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, ер жетіп, нағыз ат болатын құлынның жүріс-тұрысы өзгешелеу, арт...
Құнан атқа жеткізер,
Ат мұратқа жеткізер.
Ат мұратқа жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Құнан — әлі толық үйретіліп, баптала бастаған жас жылқы. Мақалдың тура мағынасы: жас ат біртіндеп б...
Ала жылқы жоғалмас.
**Негізгі мағынасы** «Ала жылқы жоғалмас» деген мақалдың тура мағынасы — түсі ала, көзге бірден түсетін жылқы адасып кет...
Ал ғаның жаман болса,
Көңілің жарым.
Атың жаман болса,
Талар қарың.
Көңілің жарым.
Атың жаман болса,
Талар қарың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өміріндегі екі нәрсенің қадірін айтады: мінезі нашар жолдас пен жарамсыз аттың зи...
Шідерлі атың - өз атың,
Тұсаулы атың - бос атың.
Тұсаулы атың - бос атың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шідер салынған ат еркін жүре алмайды, ал тұсаулы ат тіпті толық қозғала...
Атың жақсы болса,
Бүл дүниенің пырағы,
Қатының жақсы болса,
Бұл дүниенің шырағы.
Бүл дүниенің пырағы,
Қатының жақсы болса,
Бұл дүниенің шырағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы ат пен жақсы жардың адам өміріндегі орнын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында, ж...
Жүйрікті кекіл қағысынан байқайды.
**Негізгі мағынасы** Жүйрікті кекіл қағысынан байқайды деген мақалдың тура мағынасы — бәйге атының жүйріктігі оның жүріс...
Аттанып барып жылқы алған,
Ат үстінде ұйқы алған.
Ат үстінде ұйқы алған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам аттан мініп, жорыққа не сапарға барып, жол үстінде жылқы алып, со...
Бір бие үйдікі, екі бие елдікі.
**Негізгі мағынасы** «Бір бие үйдікі, екі бие елдікі» деген мақал малдың, әсіресе жылқының, пайдасы жеке үй шеңберінде...
Тұяқты тұяқ жібермейді.
**Негізгі мағынасы** Тұяқты тұяқ жібермейді деген мақалдың тура мағынасы — тұяқтылар, яғни жылқы сияқты мал бірін-бірі и...
Жүйрік аттың сауырын берік алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік атты міну, баптау, ұзақ шабу үшін оның сауыры берік, шыдамды, ор...
Болдырған ат болпақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әбден болдырған, әбден қажыған ат бірден тыңайып кетпейді, бұрынғы қал...
Алысты жақындатар - ат,
Жақынды алыстатар - жат.
Жақынды алыстатар - жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі күшті салыстырып айтады. «Алысты жақындатар – ат» дегені – ат ертеде адамға қаш...
Аты семіздің жолы тегіс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында семіз, күтімі жақсы аттың жүрісі де жеңіл, жолға төзімді болатынын меңзе...
Ең көп оқылған
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Жылқыда да жылқы бар,
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының бәрі бірдей емес, жүйрік, күшті, жүкке де, жолға да жарайтын...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Сырын білмеген аттың сыртынан жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезін, жүрісін, жарамдылығын білмеген атты сырттай ғана бағалап, соңы...
Арғымақ аттың баласы,
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, арғымақтың баласына да бір ортақ қасиетті меңзейді: тектілік дабырамен емес, с...
«Жылқы (ат) туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі өмір салтымен біте қайнасқан рухани мұра. Ат — ердің қанаты, елдің тірегі ретінде танылып, батырлық, намыс, жол, сапар, береке секілді ұғымдарды терең жеткізеді.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.