Жоқшылық туралы 330
Жоқшылық туралы мақал-мәтелдер: таршылықта сабыр, еңбек пен үміттің қадірін ұқтыратын нақыл сөздер.
330
Мақал-мәтел
107.6K
Қаралым
326
Орташа
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
Негізгі мағынасы Қонақта отырып, дастарханның мол екенін көрген адам кейде шамасынан көп жеп қояды: бәрібір тегін…
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы әртүрлі болса, олардың ойы мен көңіл күйі де бірдей болмайтынын…
Жыртық үйдің де құдайы бар.
Негізгі мағынасы Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі…
Тек жүрсең - тоқ жүресің.
Негізгі мағынасы Тек жүрсең – тоқ жүресің деген мақалдың тура мағынасы: адам орынсыз әуреге түспей, сабыр сақтап…
Аш құлақтан тыныш құлақ.
Негізгі мағынасы Мақал артық пайдадан гөрі тыныштық қымбат деген ойды береді. «Аш құлақ» — пайдаға, табысқа құмар…
Сұрыптау:
Адамға тойымшылық керек.
Негізгі мағынасы «Тойымшылық» — тоя білу, жеткенін сезу, тоқтай білу. Тамақтың өзінде де адам тойғанын білмесе, артық…
Адамды кейде баршылық сынайды,
кейде жоқшылық сынайды.
кейде жоқшылық сынайды.
Негізгі мағынасы Адам екі түрлі сынға түседі. Бірі — жоқшылық: ақшасы таусылып, тағдыр тарыққанда кісі мойымай ма…
Адасқанға жұлдыз Айдай,
Қарны ашқанға көже майдай.
Қарны ашқанға көже майдай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жолынан адасқан адамға түндегі жұлдыз бен ай бағыт көрсеткендей, ал қарны…
Ажалды тышқанға аш мысық тап келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аш жүрген мысық жолыққан тышқанды оңай олжа көреді, оны міндетті түрде…
Аз көпке, аш тоққа теңгерілді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аз нәрсе көпке, аш адам тоқ адамға теңелді деген ой. Астарлы мағынасы…
Күнде бір мақал
«Жоқшылық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Аз қойда айран бар да, өре жоқ.
Негізгі мағынасы Аз қой ұстаған адамның қолында айран сияқты күнделікті пайда болғанымен, оны сақтап, өңдеп, қорғап…
Азын ашпай жарлы өлер,
Көбін ашпай бай өлер.
Көбін ашпай бай өлер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адам қолындағы азын да жеп бітірмей, аштан өліп кетуі мүмкін; бай…
Ақсақ қой ауыл қасында,
не құдық басында.
не құдық басында.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсақ қой жүре алмай, ауылдан ұзай алмайды, не құдықтың маңынан көп…
Ақсақ қой жатып семіреді.
Негізгі мағынасы Ақсақ қой жатып семіреді деген мақал сырттай қарағанда аяқ баса алмайтын қойдың көп қозғалмай, жатып…
Ақсақ түйенің аузына,
Жел айдаған қаңбақ түсер.
Жел айдаған қаңбақ түсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүре алмай қалған ақсақ түйенің аузына жел айдаған қаңбақ келіп түседі…
Ақымақ астан жеріп, аштан өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ақымақ адам ас-суға менсінбей қарайды, бар нәрсенің қадірін білмей, ақыры…
Арба сынса - отын,
Өгіз өлсе - етің.
Өгіз өлсе - етің.
Негізгі мағынасы Арба сынса, ағашы отынға жарайды; өгіз өлсе, еті азыққа жарайды. Мақал шығынның өзінен де пайда табуға…
Арқа еті арша, борбай еті борша.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көп қиналғанын, ауыр еңбек пен жоқшылықты бастан кешкенін білдіреді. Тура…
Арық атанды жүк қартайтады,
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мен малдың күйін салыстыра отырып, әр нәрсенің өзіне лайық жүктемесі болатынын…
Арық атқа қамшы жау,
Жыртық үйге тамшы жау.
Жыртық үйге тамшы жау.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арық атқа қамшы тисе, оның халі одан сайын нашарлайды; жыртық үйге тамшы…
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
Негізгі мағынасы Қонақта отырып, дастарханның мол екенін көрген адам кейде шамасынан көп жеп қояды: бәрібір тегін…
Ас қадірін білмесең,
Ашаршылықта білерсің.
Ат қадірін білмесең,
Жаяуқалғанда білерсің.
Ашаршылықта білерсің.
Ат қадірін білмесең,
Жаяуқалғанда білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдегі бағалы нәрсенің қадірін бар кезде білу керегін айтады. Ас адамның тіршілігіне керек…
Асқа талау түссе,
Иттің құдайы береді.
Иттің құдайы береді.
Негізгі мағынасы Ас-тойда тәртіп бұзылып, жұрт тамақты таласып, жұлмалай бастаса, сол абыр-сабырда иттер де өз үлесін…
Аспандағы Айдан не пайда,
Жылынуға қолың жетпесе.
Жылынуға қолың жетпесе.
Негізгі мағынасы Аспанда тұрған айдан не пайда, оған қолың жетіп жылына алмасаң дейді мақал. Ай сұлу, жарық, бірақ ол…
Аспаннан киіз жауғанда,
Сорлыға ұлтарақ та тимейді.
Сорлыға ұлтарақ та тимейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аспаннан киіздей қалың нәрсе жауса да, сорлы адамға одан бір ұлтарақ та…
Астық жоқ жылы тіленші қыстайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: астық шықпаған, егін болмай қалған жылы кедей-кепшіктің хәлі өте…
Асың бар ма арпадай,
Асып жеуге келгенде,
Сары аяқ семіз марқадай.
Асып жеуге келгенде,
Сары аяқ семіз марқадай.
Негізгі мағынасы Сырттай қарапайым көрінетін арпаны асып, сары аяққа құйып жегенде, ол семіз марқаның етіндей нәрлі…
Аталы баланың өзі тойған,
Жетім баланың көзі тойған.
Жетім баланың көзі тойған.
Негізгі мағынасы Аталы баланың өзі тояды, жетім баланың көзі тояды: әкесі бар бала тамақты өзі жейді, ал жетім бала…
Аттың жалында, атанның қомында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауыр жолда, қиын кезеңде, ер жігіттің ел үшін, күнкөріс үшін тынымсыз еңбек етіп…
Атың арық болса, бір шап,
Отының аз болса, бір жақ.
Отының аз болса, бір жақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аты арық болса да, оны бір-ақ рет шап; отының аз болса, оны бір жақ…
Атыңды сат, тоныңды сат,
Жатарыңда тойып жат.
Жатарыңда тойып жат.
Негізгі мағынасы Атыңды да, тоныңды да сатсаң сат, бірақ кешке қарның ашып жатпа. Мақал асты адам үшін ең бірінші…
Аузынан сөзі, қойнынан бөзі түскен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы кескіні мен ішкі жағдайына қарап сипаттайды. Тура мағынасында: аузына сөзі де…
Ауырса кім азбайды,
Жарлы болса кім тозбайды?
Жарлы болса кім тозбайды?
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің ауыртпалығы бәріне ортақ екенін айтады. Ауру адамды әлсіретіп, еңсесін түсіреді; ал…
Аш адам
алты көрпе жамылса да ұйықтай алмайды.
алты көрпе жамылса да ұйықтай алмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қарны аш адам қанша жылынып жатса да, көңілі жай таппай, тыныға алмайды…
Аш адамға бір атан жүк те аз көрінер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аш жүрген адамға тіпті бір атанның көтерер ауыр жүгі де жеңіл көрінеді…
Аш адам Құдайын ұмытады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аш жүрген адам қарнының қамын ойлап, басқа нәрсені естен шығарады…
Аш ақылымен тоқ болмайды.
Негізгі мағынасы Қарны аш адам ақылымен, ойымен тойып кетпейді: қанша білімді, қанша тапқыр болсаң да, ашыққанда нан…
Аш алғырт, тоқ бейғам.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам аш болғанда ойы сергек, қимылы шапшаң болатынын, ал тоқ адам кейде босаңсып, қамсыз…
Ашаршылықта бай баласы бұрын өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ашаршылық, жоқшылық күшейген кезде байдың баласы да алдымен қиналып…
Ашаршылықта жеген құйқаның дәмі
ауыздан кетпес.
ауыздан кетпес.
Негізгі мағынасы Аштық пен қиындықта желінген азғантай ас адамның есінде ерекше сақталады. Бұл мақал тура мағынасында…
Ашаршылықта түйенің сіңірі де тәтті,
Тоқшылықта қозының құйрығы да қатты.
Тоқшылықта қозының құйрығы да қатты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тұрмысы мен көңіл күйі жағдайға қарай өзгеретінін білдіреді. Ашыққан адамға ең…
Ашаршылықты көп көрген
Өзі тоймай «Мә!» демес.
Жетімдікті көп көрген
Үш шақырмай «Ә!» демес.
Өзі тоймай «Мә!» демес.
Жетімдікті көп көрген
Үш шақырмай «Ә!» демес.
Негізгі мағынасы Аштықты көп көрген адам өзі тоймай тұрып біреуге «мә, ал!» деп ас ұсынбайды; жетімдікті көп көрген…
Аш атасын танымас.
Негізгі мағынасы «Аш атасын танымас» деген мақалдың тура мағынасы — қатты ашыққан адам өзіне ең жақын, ең қымбат кісіні…
Аш ауыл айранды бұрын ішеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аш қалған ауыл айранды алдымен ішеді, яғни қарны аш адамға ең әуелі тамақ…
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы әртүрлі болса, олардың ойы мен көңіл күйі де бірдей болмайтынын…
«Жоқшылық туралы» мақал-мәтелдер – тұрмыстың тар кезеңін, мұқтаждық пен қиындықты бастан өткерген халықтың өмірлік тәжірибесінен туған нақылдар. Бұл топтағы даналық сөздер адамды сабырға шақырып, барға қанағат, жоққа төзім етуге үйретеді, тіршіліктің сынағында рухты түсірмей, амал табуға жетелейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.