Жалғыздық туралы 87
Жалғыздық туралы мақал-мәтелдер адамның ішкі күйі, сабыр, ой және қоғаммен байланыс мәнін терең жеткізеді.
87
Мақал-мәтел
26.6K
Қаралым
305
Орташа
Сұрыптау:
Жатақ елде жау көп.
**Негізгі мағынасы** «Жатақ елде жау көп» деген мақалдың тура мағынасы — өз жұртың емес, бөтен елге барған адамға қауіп-...
Жүрсең саяқ, жерсің таяқ.
**Негізгі мағынасы** «Жүрсең саяқ, жерсің таяқ» мақалында жалғыз, қыдырымпаз, елден бөлініп жүрген адамның басына қиынд...
Жалғыздың өзі - сығай,
Екеудің бірі - жұбай,
Үшеудің бірі - шарана,
Төртеудің бірі - қаймана.
Екеудің бірі - жұбай,
Үшеудің бірі - шарана,
Төртеудің бірі - қаймана.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның тірлігі әлсіз, күші шектеулі екенін, ал саны артқан сайын бірлік пен тірек...
Шықпа, жаным, шықпа.
**Негізгі мағынасы** «Шықпа, жаным, шықпа» — адамды сабырға, төзімге шақыратын сөз. Тура мағынасында біреуге «жаным, шы...
Ақша қарда көп жүрсең,
Көзің бір күн қарығар.
Алыс жерде көп жүрсең,
Көңілің бір тарығар.
Көзің бір күн қарығар.
Алыс жерде көп жүрсең,
Көңілің бір тарығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұзақ уақыт бір ортада, бір қалыпта не бірсарынды жағдайда көп жүре берудің зиянын ескерте...
Иттің жатқан жері - төсегі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит қай жерде жатса, сол жерді өзіне төсек етеді, яғни оған көп жайлылы...
Шайдан басқа асым жоқ ,
Құдайдан басқа досым жоқ.
Құдайдан басқа досым жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалғыздық күйін, тірек болар серігі мен сүйенер жанашыры аз екенін астарлап жеткі...
Жалғыздың ісі бітпес.
**Негізгі мағынасы** Жалғыз адам істі толық әрі нәтижелі атқаруы қиын деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада бір адамның...
Жаман дос - көлеңке:
басыңа бақ қонса,
қашып құтыла алмайсың.
Басыңа бұлт төнсе,
іздеп таба алмайсың.
басыңа бақ қонса,
қашып құтыла алмайсың.
Басыңа бұлт төнсе,
іздеп таба алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Жаман дос сырттай жанында жүргенімен, шын керек кезде пайдасы жоқ адамды білдіреді. Егер басыңа бақ...
Хамза бар, не қам бар?
**Негізгі мағынасы** «Хамза бар, не қам бар?» деген мақалдың түпкі мағынасы — сүйенер адамы, қамқор тірегі бар кісі уай...
Ат үйірін сағынса,
Артқы аяғын қағынар.
Артқы аяғын қағынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқының өз үйірін, яғни бірге жүрген тобын сағынғандағы қимылын мысал етеді. Тура мағына...
Соқырдың арманы - көз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көзі көрмейтін адамның ең үлкен тілегі көру қабілетіне ие болу. Астарл...
Бөдененің үйі жоқ,
Қайда барса бытпылдық.
Қайда барса бытпылдық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөдене қай жерде жүрсе де, өзіне тұрақты, берік үй сала алмайды; сондық...
Қайғы - саңырау.
**Негізгі мағынасы** Қайғы — адамның ішкі жан дүниесін ауыртатын күй. Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, ал астарлы мағынас...
Андалама,
Андызда оқ тиеді жалғызға.
Андызда оқ тиеді жалғызға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз жүрген адамға қауіп көп екенін ескертеді. Тура мағынасында, аңдып тұрған жау не ме...
Ең көп оқылған
Қасқыр ішігі бар кісі,
Жолдасының тоңғанын білмес.
Жолдасының тоңғанын білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың ішігі киілген адам өз тоңуын сезбегендей, жолдасының тоңғанын...
Өз үйім - өлең төсегім.
**Негізгі мағынасы** «Өз үйім — өлең төсегім» деген мақал адамға өзінің үйі бәрінен де ыстық, жайлы, жанға жақын екенін...
Адам бір-біріне қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұл дүниеде мәңгі тұрмайды, әркімнің өмірі уақытша, өткінші. Аста...
Көзден кетсе, көңілден кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам көзіне жиі түсіп, араласып жүрген нәрсе не адам есте берік сақталатынын, ал көз алды...
«Баймын» деп мақтанба, жарлылық бар,
«Көппін» деп мақтанба, жалғыздық бар.
«Көппін» деп мақтанба, жалғыздық бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды шектен тыс мақтанудан, өз жағдайына тым сеніп кетуден сақтандырады. Біреудің байлы...
«Жалғыздық туралы» мақал-мәтелдер – адам жанының тынысы, ойға шомып, өзін танып-білуге жетелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл санатта жалғыз қалудың салмағы мен сабағы, кейде еркіндік пен жауапкершілікке айналатын қыры көрініс табады.
Қазақ даналығы жалғыздықты тек мұң ретінде емес, тәубе, сабыр, қайрат пен парасатты шыңдайтын кезең деп те бағалайды. Мұндағы мақалдар адам мен орта қарым-қатынасы, дос пен туыстың қадірі, көптің қолдауы және жеке адамның рухани беріктігі туралы ой салады.
Қазақ даналығы жалғыздықты тек мұң ретінде емес, тәубе, сабыр, қайрат пен парасатты шыңдайтын кезең деп те бағалайды. Мұндағы мақалдар адам мен орта қарым-қатынасы, дос пен туыстың қадірі, көптің қолдауы және жеке адамның рухани беріктігі туралы ой салады.