Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.7K
Қаралым
175
Орташа
Сұрыптау:
Түрлі-түрлі заман бар, заманға қарай амал бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің бір қалыпта тұрмайтынын, уақыт пен жағдайдың үнемі өзгеріп отыратынын білдіреді....
Қараңғыда қалтырағанша,
Жарықта жалтыра.
Жарықта жалтыра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істі ертерек, қолайлы кезде атқаруды ескертеді. Тура мағынада: қараңғыда тоңып, қа...
Ойнасақ та біраз жерге шаптық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын-күлкі үстінде де біраз қашықтыққа шауып үлгердік деген ойды білді...
Таңы атып, тауығы шақырған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің не оқиғаның белгісі анық көрінгенін, жағдайдың аяқталғанын немесе шындықтың ашы...
Қара жерге қар жауар,
Қарды көрген бір мұрат;
Қара жерден қар кетсе,
Жерді көрген бір мұрат.
Қарды көрген бір мұрат;
Қара жерден қар кетсе,
Жерді көрген бір мұрат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қара жерге қар түссе, жер бір сәтке аппақ болып, ерекше көрінеді; қар е...
Сен Құдайға жеткенше,
Мен ауылға жетермін.
Мен ауылға жетермін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қолындағы іс пен әрекеттің, уақытылы қимылдаудың қадірін білдіреді. Тура мағынада бі...
Арман ұзақ, ғұмыр қысқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы мен арманының шексіз екенін, ал өмірдің уақыты шектеулі екенін білдіреді. Ад...
Жыраққа қойсаң, жақыннан аларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені алысқа қойсаң да, оны кейін қайтадан өзіңе жақын жерден ал...
Тісің барда ысқыр,
Мұрның барда пысқыр.
Мұрның барда пысқыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қолындағы мүмкіндікті, жастық шақтағы қуатты зая жібермей, бар кезде пайдаланып қ...
Кетпенім сай, шотым сай,
Қазсам суға жетемін.
Атаным сай, атым сай,
Көшсем нуға жетемін.
Қазсам суға жетемін.
Атаным сай, атым сай,
Көшсем нуға жетемін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазуға кетпен, шот дайын болса, адам жер қазып суға жете алады; көшке...
Ай астында жаңа жол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ай жарығында жаңа соқпақтың, жаңа бағыттың көрінуі. Астарлы мағынасы —...
Адам баласын заман өсіреді.
**Негізгі мағынасы** «Адам баласын заман өсіреді» деген мақал адамды қалыптастыратын ең үлкен күш — уақыт, дәуір және ө...
Шыры болса қомында,
Алты айшылық жолында,
Атан түйе арымас.
Алты айшылық жолында,
Атан түйе арымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қомына шыры салынған атан түйе алты айлық ауыр жол жүрсе де арымайды, я...
Жоғарыласан, аспа,
Төмендесең саспа.
Төмендесең саспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өмірде кез келген күйге сабырмен қарауды үйретеді. «Жоғарыласан, аспа» дегені — ба...
Қарт айнаға қараса,
Өзіне көңілі толмайды.
Өзіне көңілі толмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам айнаға қарағанда, өз бейнесінен өмірдің ізін, жастықтың қайтқанын көреді де, көңілі толма...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.