Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.7K
Қаралым
176
Орташа
Сұрыптау:
Басында бұлағы бар өзен ұзақ ағады.
**Негізгі мағынасы** Басында бұлағы бар өзеннің суы тоқтамай, ұзақ ағады. Тура мағынасы — өзеннің бастау көзі болса, ол...
Ертеңгі сөз түсте жоқ,
Түстегі сөз кешке жоқ.
Түстегі сөз кешке жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің уақытында айтылмаса, оның әсері де, құны да кемитінін білдіреді. Тура мағынасында:...
Шілдеде мұз қатырған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шілде сияқты аптап ыстық кезде мұздың қатуы мүмкін емес деген ұғым. Ас...
Аяқты шалма, қапы қалма.
**Негізгі мағынасы** «Аяқты шалма, қапы қалма» деген мақал адамның әр қадамын абайлап басуын ескертеді. Тура мағынасынд...
Жақсы ат алдынан сүрінбей,
Артынан сүрінеді.
Артынан сүрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік те мықты ат алдан сүрінбей, кейде артқы аяғынан шалынып құлайды...
Күн шыққан соң,
Қуарған суды Күн жұтады,
Күн батқан соң,
Суарған суды Жер жұтады.
Қуарған суды Күн жұтады,
Күн батқан соң,
Суарған суды Жер жұтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күн шыққанда жер бетіндегі ылғалдың буланып кетуі, ал күн батқаннан ке...
Жолаушының ақысы жүрсе бітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолаушының жол ақысы, шығыны жүріп, діттеген жеріне жеткенде ғана аяқт...
Ақырын жүріп, анық бас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асықпай, байыппен әрекет етуге шақырады. Тура мағынасында — жолда жай жүріп, аяқт...
Тау да шөгеді, су да солады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — биік тау да уақыт өте мүжіліп, шөге береді, мөлдір су да тартылып, аза...
Тіршілік тұтамдап таусылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің ұзақ емес, шектеулі екенін ескертеді. «Тіршілік» — адамның ғұмыры, ал «тұтамдап т...
Қойды күзде құмға айда,
Жаз шыққанда шымға айда.
Жаз шыққанда шымға айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал шаруашылығындағы тәжірибені білдіреді: қойды маусымға қарай дұрыс жайылымға айдау кер...
Отыр көтенім он ай.
**Негізгі мағынасы** «Отыр көтенім он ай» деген мақал адамның бір істі асықпай, сабырмен күтіп, өз уақыты келгенде ғана...
Жарғақ құлағы жастыққа тимейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір іске қатты беріліп, тыным таппай, ұйқы-күлкісін ұмытқан күйін білдіреді. Тура...
Құс көк сеңгірге бір қонады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде биік мұрат пен үлкен мақсатқа жету әрдайым бола бермейтінін білдіреді. Қ...
Ер қосы жүре түзеледі.
**Негізгі мағынасы** Ер қосы жүре түзеледі деген мақал адам да, ат та, жолдас та тәжірибе үстінде қалыптасатынын білдіре...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.