Бұралқы сөз - бұтыма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Бұралқы сөз - бұтыма» деген мақалдың түпкі ойы — орынсыз, қисынсыз, жөнсіз сөздің адамға жұғымы жоқ. Тура мағынасында «бұралқы» дегені — жат, қаңғыбас, өз орнын таппаған нәрсе; ал астарлы мағынада — ойсыз айтылған, дәлелсіз, артық сөз. Мұндай сөз тыңдаушыға пайда бермейді, қайта мазасын кетіреді. Қазақ ұғымында сөздің салмағы бар: әр сөз орнымен айтылса ғана қадірлі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бұралқы» сөзі бір жерге байланбаған, бағыты жоқ нәрсені елестетеді. «Бұтыма» тіркесі болса, киімге, денеге жұқпайтын, жабыспайтын заттай әсер береді. Яғни, қисынсыз сөз адамға жабыспайды, ойға да, іске де тірек болмайды. Бұл образ арқылы халық сөздің сапасын, мәнін және орнын бағалауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Әсіресе әлеуметтік желіде, жиналыста не отбасылық әңгімеде дәлелсіз, бос сөз көп айтылса, ол ешкімге пайда әкелмейді. Мысалы, бір адам біреуді нақты білмей тұрып сырттай жамандаса, оның сөзі «бұралқы сөз» болып қалады. Сондықтан алдымен ойлап, сосын сөйлеген дұрыс.