Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
124K
Қаралым
147
Орташа
Сұрыптау:
Жапырағыңды малдан сақта,
Бұтағыңды балтадан сақта.
Бұтағыңды балтадан сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз несібесін, дәулетін, тіршілігін қорғауға шақырады. Тура мағынасында ағаштың жап...
Шапшаңдықтан қашпа,
Аптығуға баспа.
Аптығуға баспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыстық пен сабырдың ара жігін ажыратады. «Шапшаңдықтан қашпа» дегені — істі жылдам, ши...
Екі шайнап, бір жұтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі бастар алдында асықпай ойланып, байыппен әрекет етуді білдіреді. Тура мағынасын...
Сабырсыз бақсы жолда отырып бал ашады.
**Негізгі мағынасы** Сабырсыз адам істің жөнін таппай, асығыстықпен әрекет етеді деген ой айтылады. Мақалдың тура мағына...
Жаманға ақыл айтсаң, алдайды дер,
Жаман атпен су кешсе, жалдайды дер.
Жаман атпен су кешсе, жалдайды дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, қулыққа бейім адамға қанша дұрыс сөз айтсаң да, оны теріс қабылдап, өз пай...
Қыс та қысырайды.
**Негізгі мағынасы** «Қыс та қысырайды» деген мақал қыс мезгілінің де өз мінезі, өз тарлығы мен қиындығы болатынын білді...
Қопалы жерге қонбаңыз,
Өрт шықса үй кетер,
Жар басына қонбаңыз,
Дауыл болса күй кетер.
Өрт шықса үй кетер,
Жар басына қонбаңыз,
Дауыл болса күй кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тұрмысқа, қонысқа не істің орнына таңдаулы да қауіпсіз жер таңдауға үндейді. Тура...
Ит алған түлкіде сын болмас.
**Негізгі мағынасы** «Ит алған түлкіде сын болмас» деген мақалдың тура мағынасы — иттен қашып, үркіп өлген немесе қолға...
Тұнық суда түлен туады.
**Негізгі мағынасы** Тұнық суда түлен туады деген мақалдың тура мағынасы — таза, мөлдір суда ерекше жәндік не тіршілік...
Мұзға сүйенбе, жауға сыйынба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әлсіз, тұрақсыз нәрсеге арқа сүйемеуге шақырады. Мұз қалай тез еріп, сенімсіз болс...
Алтын тон кисең,
Атаңды ұмытпа,
Орманға барсаң,
Балтаңды ұмытпа.
Атаңды ұмытпа,
Орманға барсаң,
Балтаңды ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қай жерде жүрсе де, өзіне тірек болған нәрсені ұмытпау керегін айтады. Тура мағынас...
Улы жыланның терісі жұмсақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — улы жыланның терісі сыртынан жұмсақ, жылтыр, қолға жағымды болып көрін...
Тілін тісіне жаниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзін іштей тежеп, ашуын сыртқа шығармай, сабыр сақтайтынын білдіреді. Тура мағын...
Деңгене жесең етті,
Сүйегі жыртар бетті.
Сүйегі жыртар бетті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — деңгене деген майлы, құнарлы етті тамақ жеген адам тоқ, тойымды болады...
Қараңғыда қарсақтың ізінен жаңылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қараңғы түнде қарсақтың ізі көзге анық түспесе де, тәжірибелі жан оның...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Құланның қасуына мылтықтың басуы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір оқиғаның екінші бір үлкен, күтпеген салдарға ұласатынын білдіреді. Тура мағынасында қ...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.