Қорқарың бар,
Қосты неге тонайсың?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: «Қорқатын нәрсең бар болса, неге тағы тонайсың?» деген сұрақ. Астарлы мағынасы — адам өзінде бар қауіп пен жетіспеушілікті біле тұра, үстемелеп жаман іс жасауға бармауы керек. Яғни, қорқыныш, қиындық, қысым үстінде де біреудің ақысын жеу, зорлық жасау, артық қадамға бару дұрыс емес деген ой айтылады. Мақал адамды сабырға, өзін тежей білуге, орынсыз тәуекелден сақтануға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қорқарың» сөзі — қауіп, үрей, қауіп-қатердің бейнесі. Ал «қосты тонау» — бар дүниеге қанағат етпей, біреудің несібесіне қол сұғу, шектен шығу дегенді білдіретін астарлы тіркес. «Тонау» сөзі тек ұрлықты ғана емес, өрескел, тойымсыз әрекетті де меңзейді. Осы арқылы мақал адамның ашкөздігі мен орынсыз қимылын сынайды.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал басқаның құқығын бұзбау, қауіпті жағдайда да әділеттен аттамау керегін еске салады. Мысалы, компанияда қиын қаржы кезеңі болса да, қызметкерлердің еңбекақысын қысқартуға сылтау іздеп, олардың құқын таптау — мақал айтқан теріс әрекетке жатады. Мұндайда адам сабыр сақтап, адал шешім іздеуі керек.
Qosty nege tonaısyń?