Пендешілік көлеңкелері туралы 290
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
290
Мақал-мәтел
55K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Күні біткен жалшы,
Көнекті сырттан салады.
Көнекті сырттан салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күні біткен, яғни уақыты жетіп, тіршілігі таусылған жалшы көнекті сыртт...
Адам басына әңгіртаяқ ойнатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу болғанымен, астарында адамға ауыр соққы, қатал жаза, үлкен...
Жаманның ісі - жабығу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адаммен араласудың, теріс мінезге елігудің нәтижесі көңілдің жабырқап, жанның жүде...
Қартайған ит жатып үреді.
**Негізгі мағынасы** Қартайған иттің жатып үруі — тура мағынасында әлсіреген, қимылы аз жануардың орнынан тұрмай-ақ үріп...
Құнанын Құдайындай,
Тайын Тәңіріндей көреді.
Тайын Тәңіріндей көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз малына шамадан тыс байланып, оны аса қымбат, тіпті киелі көретін адамды меңзейді. Тура...
Махаббат - қашып құтылмас қайғы.
**Негізгі мағынасы** «Махаббат - қашып құтылмас қайғы» деген мақал сүйіспеншіліктің адам жүрегіне терең әсер ететінін б...
Күншілдің күнін итке берсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал күншіл, іштар адамға деген халықтың теріс бағасын білдіреді. Тура мағынасында «күнін итке...
Ботасы бар түйе боздамай жем жемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ботасы бар түйе өз ботасын ойлап, уайым үстінде жайбарақат жем жемейді...
Етегі елпі, жеңі желпі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай әдемі, сәнді көрінгенімен, ішкі мазмұны әлсіз, жеңіл-желпі адамды не істі меңзейд...
Жыласа кімнің аузы қисаймайды?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылаған адамның аузы қисайып, бет-әлпеті бұзылмайтынын меңзейді. Астар...
Түйе ағаш басын кемірсе,
Ешкі таңданады.
Ешкі таңданады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзіне тән емес нәрсеге қарап таңданатынын, бірақ кейде өзі де сондай оғаш іске барып...
Бекерден Тәңірім безер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мәні өте терең: Тәңірі адамды бекерден-бекер сырт...
Қарау - нәпсінің құны.
**Негізгі мағынасы** Қараулық, яғни іш тартып қарау, күндеу, қызғану — нәпсінің, пендешіліктің белгісі. Бұл мақал адам б...
Айдай ажарды иттей нәпсі бүлдірді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көркі қанша әдемі, мінезі мен болмысы қанша тартымды болса да, нәпсіге ер...
Сорлының сырын сор кешкен білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайғы мен қасіретті өз басынан өткерген адам ғана басқа бір сорлының і...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді...
Көшпелі дәулет кімде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонып жүрген мал-мүлік, дүние бір қолдан бір қолға, бір күйден б...
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы — әр...
Сау басына сақина тілеп.
**Негізгі мағынасы** «Сау басына сақина тілеп» деген мақал адамның өзіне қажетсіз пәле іздеп, тыныш тұрған тіршілігіне...
«Пендешілік көлеңкелері туралы» санатында адам болмысының әлсіз тұстары — нәпсі, ашу, қызғаныш, мансапқорлық, сараңдық сияқты қасиеттерді әшкерелейтін мақал-мәтелдер топтастырылған. Бұл нақылдар пенденің қателігін тануға, өз-өзіне сын көзбен қарауға және ар-ұят пен иман таразысын ұмытпауға үндейді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.