Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Ұзын сөздің үйірі,
Қысқа сөздің қиыры.
Қысқа сөздің қиыры.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің мөлшерін де, әсерін де бағалауға шақырады. Тура мағынада, ұзақ айтылған сөздің бас...
Асықпаған артта қалады.
**Негізгі мағынасы** «Асықпаған артта қалады» мақалы адамды ісіне байыппен, ойланып кірісуге шақырады. Оның тура мағына...
Аузы дәм білмегеннің,
Мұрыны иіс білмес.
Мұрыны иіс білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аузы дәм татпаған адам иісті де дұрыс сезбейді. Астарлы мағынасы — бір...
Күннің көзін балшықпен сылай алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күннің жарығын балшықпен жауып, өшіре алмайсың. Астарлы мағынасы: шынды...
От дегенге ауыз күймес.
**Негізгі мағынасы** «От дегенге ауыз күймес» деген мақал сөзбен ғана қорқытқанға, сырттай айтылған қатерге не жалаң уә...
Төбелестен кейін жұдырық сермемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — төбелес аяқталған соң жұдырық сілтеудің пайдасы жоқ. Астарлы мағынасы...
Жортқан озар, жатқан тозар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қозғалыста жүрген, тынымсыз әрекет еткен жан алға шығады, ал жатып алы...
Өзіңнен бір жас үлкеннен ақыл сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ақыл-кеңесті кез келген кісіден емес, өмірден сәл де болса көбірек көрген, тәжіри...
Ақымақты алдыңа түсірме.
**Негізгі мағынасы** «Ақымақты алдыңа түсірме» деген мақал тура мағынасында жол бастаушы ретінде ақылы кем, ойсыз адамд...
Бар қашаған құтылмас,
Жоқ қашаған жеткізбес.
Жоқ қашаған жеткізбес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қолға түскен, иелікте тұрған нәрсе қашса да, одан толық құтыла алмайды...
Көпке күлкі керек,
Тазыға түлкі керек.
Тазыға түлкі керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамға күлкі, қызық керек, ал тазымен аң аулау үшін түлкі керек де...
Желбегейге жел үйір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — желбегей жамылған адамның үстіне жел оңай үйіріліп, оны қыса түседі. А...
Саулықтың жасы үлкен,
Ісектің басы үлкен.
Ісектің басы үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қой-ешкі ішінде саулығының жасы үлкен, ісектің басы үлкен болады. Астар...
Кездескенде атып қал,
Кезі келгенде айтып қал.
Кезі келгенде айтып қал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сәті түскенде ойын да, өтінішін де, керегін де дер кезінде айту керек екенін үйрет...
Диуананың ойында да бір нәрсе бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы кем көрінетін, елден өзгеше әрекет ететін адамның да ойында бір...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.