Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
304.6K
Қаралым
250
Орташа
Сұрыптау:
Темірдің бір басы ыссы, бір басы суық.
**Негізгі мағынасы** Темірдің бір басы ыссы, бір басы суық деген мақал өмірде кез келген істің екі жағы болатынын білдір...
Өмір үйі желде,
Үміт үйі сағымда.
Үміт үйі сағымда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің тұрақсыз, өткінші екенін меңзейді. «Өмір үйі желде» дегені — адам ғұмыры берік ем...
Қайқайып тұру терекке жарасар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — терек ағашы табиғатынан биік те тік өседі, сондықтан оның қайқайып, ең...
Өзіңнен бір жас үлкеннен ақыл сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ақыл-кеңесті кез келген кісіден емес, өмірден сәл де болса көбірек көрген, тәжіри...
Жүйрік бестіден,
Кеңдік келбеттіден шығады.
Кеңдік келбеттіден шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын қасиеті сыртқы түрінен емес, ішкі болмысынан көрінетінін аңғартады. «Жүйрік б...
Қайғы қан аздырады,
Мылжың ми тоздырады.
Мылжың ми тоздырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз уайым мен көпсөзділіктен сақтандырады. Бірінші жолдағы «қайғы қан аздырады...
От дегенге ауыз күймес.
**Негізгі мағынасы** «От дегенге ауыз күймес» деген мақал сөзбен ғана қорқытқанға, сырттай айтылған қатерге не жалаң уә...
Түс білмейді, күш біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кей кезде бір істі көп ойлап, түсініп-тексеріп отырғаннан гөрі, күш-қай...
Байлаусыз шешен берекесіз сөз айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің де, шешендіктің де өз тәртібі мен байлауы болу керек дегенді білдіреді. Тура мағын...
Жауынды күні ат көрме,
Айтты күні қыз көрме.
Айтты күні қыз көрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі жағдайда асығыс шешім қабылдамауды ескертеді. Тура мағынасы: жауынды күні атты...
Адамнан адам асса да,
Ғаламнан аспайды.
Ғаламнан аспайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қанша қабілетті, ақылды, беделді болса да, бүкіл ғаламнан, табиғаттан, өмірдің заңды...
Жақ-жақ жүргенше, тақ-тақ жүр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қатар-қатар, бытырамай, бір ізбен, жинақы жүру. Астарлы мағынасы — бір...
Ісі білмес, кісі білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: істің сырын толық білмейтін адам бірден дұрыс қорытынды жасай алмайды,...
Төбелестен кейін жұдырық сермемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — төбелес аяқталған соң жұдырық сілтеудің пайдасы жоқ. Астарлы мағынасы...
Қарға қияға ұя салмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарға биік қияға ұя салмайды, яғни өзіне қолайсыз, аса қиын не тіпті жа...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.