Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
304.6K
Қаралым
250
Орташа
Сұрыптау:
Ақылды жылдығын,
Ақылсыз күндігін ойлайды.
Ақылсыз күндігін ойлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам ұзақ мерзімді ойлайтынын, ал ақылсыз адам тек бүгінгі күннің қамымен шектеле...
Тілмен бидай қуырады.
**Негізгі мағынасы** «Тілмен бидай қуырады» деген мақал сөздің күші мен шешендіктің әсерін айтады. Тура мағынада тілмен...
Көп сөздің азы жақсы,
Аз сөздің өзі жақсы.
Аз сөздің өзі жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп сөйлей бергеннен гөрі, орнымен әрі нақты сөйлеудің пайдалы екенін айтады. Тура мағына...
Ойға қонған ой өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Ойға қонған ой өлмейді дегеніміз — адам санасына орныққан, жүрек пен ақылға сіңген жақсы пікір, ұтқ...
Алушыны аңдушы жеңер.
**Негізгі мағынасы** «Алушыны аңдушы жеңер» деген мақал адамды ұқыптылыққа, байқағыштыққа шақырады. Тура мағынасында, б...
Қайратың жетпесе, амалына бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адамның күші, қайраты жетпесе, онда істі басқа жолмен, ақыл мен ам...
Асыққанның аяғы етегіне оралар.
**Негізгі мағынасы** Асығыстықтың соңы көбіне сәтсіздікке апарады. Мақалдың тура мағынасы — жүгіріп, абайсыз жүрген адам...
Дауды шешен бітірмейді, шебер бітіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің өзі ғана дауды тоқтатпайтынын, ал істің жөнін білетін, тәжірибелі адам ғана жанжал...
Сөзге құлықсыздың көңілі тұрақсыз.
**Негізгі мағынасы** Сөзге құлықсыз адам ақылдасуға, тыңдауға, ой бөлісуге зауқы жоқ кісі дегенді білдіреді. Мұндай адам...
Ителгінің қызығына берілсең,
Қаршығаңды қамшы етерсің.
Қаршығаңды қамшы етерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аңшылық құстардың ішінде ителгінің қызығына беріліп, оны орынсыз қызықт...
Есеңгірегеннің есі болмас,
Міңгірлегеннің миы болмас.
Міңгірлегеннің миы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойы шашыраңқы, абдырап қалған адамның дұрыс шешім қабылдауы қиын болатынын білдіреді. Тур...
Бұлақ суын теңізге сүйрейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұлақтың суы өздігінен ағып, ақырында теңізге барып құяды. Астарлы мағы...
Адамды адамгершілікке сүйрейтін - ақыл,
Адамды жамандыққа ұрындыратын - ашу.
Адамды жамандыққа ұрындыратын - ашу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дұрыс жол таңдауында ең басты екі күшті көрсетеді: ақыл мен ашу. Ақыл адамды саб...
Үркер мен Айдың өзі біледі,
Есепшінің көзі біледі.
Есепшінің көзі біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аспандағы Үркер мен Айдың қозғалысын, қалпын есепші ғана мұқият бақыла...
Жоқты жара деме,
Көлеңкені қара деме.
Көлеңкені қара деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды көрінгенге үстірт баға бермеуге шақырады. Тура мағынасында «жоқ» дегенді жараға те...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.