Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.1K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Алушыны аңдушы жеңер.
**Негізгі мағынасы** «Алушыны аңдушы жеңер» деген мақал адамды ұқыптылыққа, байқағыштыққа шақырады. Тура мағынасында, б...
Ісіңе қарама,
Маңдайыңдағы бағыңа қара.
Маңдайыңдағы бағыңа қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ісін ғана емес, сол істің нәтижесін беретін бақ-ырысын да ойлауға шақырады. Ту...
Аттылыға жол, ауыздыға сөз бермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атпен шауып келе жатқан адамға жол беріп, дабыры шыққан, аузы берік, с...
Бақа батпағын сағынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзіне үйреншікті, тіпті қолайсыз болса да, таныс ортасын қимайтынын білдіреді. Тура...
Жүгірген ит мал санатпайды.
**Негізгі мағынасы** Жүгірген ит малға санатпайды дегені — адам не нәрсеге шамадан тыс ұмтылып, бей-берекет әрекет етсе,...
Желбезекке жебе дарыса,
Балық өрге жүзе алмас.
Балық өрге жүзе алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: желбезекке жебе тисе, балық тыныс ала алмай, жоғары қарай еркін жүзе ал...
Шешімді білмейтін
Кесімді сөз айта алмайды.
Кесімді сөз айта алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің байыбына бармай, шешімін түсінбей тұрып кесіп сөйлеген адам дұры...
Көп ауыз сөйлесе,
Бір ауыз жым болады.
Бір ауыз жым болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп адамның бірден сөйлеп, әркім өз сөзін үстем қойса, ортақ ой шашырап, нақты шешім шықп...
Байлаусыз шешен берекесіз сөз айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің де, шешендіктің де өз тәртібі мен байлауы болу керек дегенді білдіреді. Тура мағын...
Күлін шашып, күмәнін ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі сырын, күдігін немесе көңіліндегі жасырын ойын сыртқа білдіріп қоюын меңзейд...
Іреп қойған сойғылыққа жақсы,
Айтып қойған сұңғылыққа жақсы.
Айтып қойған сұңғылыққа жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дайын тұрған, алдын ала ойластырылған істің нәтижелі болатынын білдіреді. «Іреп қойған со...
Өтірік шындықтың қасына түнейді.
**Негізгі мағынасы** Өтірік уақытша ғана өмір сүретін, шындықтың жанында ұзақ тұра алмайтын нәрсе деген ойды білдіреді....
Жоқты жара деме,
Көлеңкені қара деме.
Көлеңкені қара деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды көрінгенге үстірт баға бермеуге шақырады. Тура мағынасында «жоқ» дегенді жараға те...
Жүйрік бестіден,
Кеңдік келбеттіден шығады.
Кеңдік келбеттіден шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын қасиеті сыртқы түрінен емес, ішкі болмысынан көрінетінін аңғартады. «Жүйрік б...
Құдайға сенемін деп жолыңнан қалма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сенім мен әрекетті қатар ұстауға шақырады. Тура мағынасы — Құдайға сену жақсы, бі...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.