Жыламаған балаға емшек бермейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жылап, белгі бермеген балаға анасы емшек бермейді. Астарлы мағынасы — адам өз мұқтажын, тілегін, сұранысын ашық айтып, әрекет етпесе, оған көмек те, мүмкіндік те оңай келе салмайды. Яғни өмірде бір нәрсеге жету үшін үнсіз күтіп отырмай, талап қою, іздену, әрекет ету керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бала» — мұқтаж адам, ал «емшек» — қажет көмек, несібе, қолдау. «Жылау» тек ренжу емес, өз жағдайын білдіру, талпыну дегенді де аңғартады. Халық баланың жылауын оның тіршілік қажетін білдіретін табиғи белгі ретінде алып, адам өміріндегі сұраныс пен әрекетті соған теңеген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Мысалы, студент түсінбеген тақырыбын үндемей отыра берсе, білім ала алмайды; ал сұрақ қойып, мұғалімнен не қосымша дерек көздерінен көмек сұраса, нәтижеге жетеді. Сол сияқты жұмыста да өз еңбегіңді, қабілетіңді көрсетпей, жақсы мүмкіндік күтудің өзі жеткіліксіз. Әрекет еткен адам ғана қалағанына жақындайды.