Жолдасын жамандаған жолдассыз қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: өз жанындағы жолдасын жамандап, қадірін түсірген адам ақырында жалғыз қалады. Астарлы мағынасы: достық пен жолдастықтың негізі — сыйластық, сенім және құрмет. Біреуді орынсыз сөгу, сыртынан ғайбаттау, кемсіту адамды айналасындағы жанашыр жандардан айырады. Халық мұнда «біреуді төмендету арқылы өзің биіктемейсің» деген ойды жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жолдас» — тек қатар жүрген адам емес, сенім артқан дос, серік, тірек. «Жамандау» — сөзбен жара салу, араға сызат түсіру. Ал «жолдассыз қалады» дегені — тек физикалық жалғыздық емес, рухани тіректен, сыйластықтан айырылу. Яғни, адамның өз мінезі оның айналасын қалыптастырады: жақсы сөз — жақындатады, жаман сөз — алыстатады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік ортада, жұмыста, оқу орнында өте өзекті. Мысалы, бір адам әріптесін үнемі сыртынан жамандап жүрсе, ұжым оған сенбей, араласудан қашқақтайды. Соңында ол қолдаусыз қалады. Сондықтан бұл мақал адамдарды бір-бірінің қадірін білуге, сөзге сақ болуға, достықты бұзатын мінезден аулақ жүруге үйретеді.