Жаман жігіт жолдасын жауға алдырар,
Өзін ұятқа қалдырар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман мінезді, сенімсіз жігіттің өзімен бірге жүрген жолдасына да, өзіне де кесір тигізетінін айтады. Тура мағынасында мұндай адам жолдасын қауіпке ұрындырады, ал астарлы мағынада ол жауапсыздығы, сатқындығы, немесе ойсыз ісі арқылы жақынын да, өзін де абыройдан айырады. Халық мұнда адамға серік боларлық қасиет – адалдық, ақыл, жауапкершілік екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жолдас» – тек сапарлас адам емес, бірге тірлік кешкен серік, дос, ортақ іске қатысушы. «Жауға алдырар» деген тіркес қауіпті жағдайға, үлкен қатерге душар ету дегенді білдіреді. «Ұятқа қалдырар» сөзі адамның тек сыртқы беделін емес, ішкі адамдық қадірін де түсіреді. Яғни мақал жаман адамның кесірі жеке өзімен шектелмей, айналасындағы адамдарға да тарайтынын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сенімсіз, жалқау не жауапсыз адаммен жұмыс істегенде жиі еске түседі. Мысалы, бір топ студенттің жобасында бір адам тапсырманы уақытында орындамаса, бүкіл топтың бағасы түсіп қалады. Сонда «жаман жігіт жолдасын жауға алдырар» деген сөздің мәні анық көрінеді.
Ózin uıatqa qaldyrar.