Кем жесең, төрге шығарады,
Көп жесең - көрге.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тамақты мөлшермен жеудің, қанағат сақтаудың пайдалы екенін білдіреді. Тура мағынасында аз жеген адам жеңіл, сергек болып, өзін жақсы ұстайды; ал көп жеу денеге зиян келтіріп, ауруға, әлсіздікке апарады. Астарлы мағынасында да солай: өмірде де артыққа ұмтылмай, шамаңды білу керек. Қанағат пен ұқыптылық адамды абыройға жеткізеді, ал нәпсіге еріп, шектен шығу қорлыққа соқтырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы төр — құрмет, сый, мәртебе. Яғни аз жеп, денсаулығын сақтаған адам ел ішінде қадірлі болады деген ишара бар. Ал көр — өлім, құлдырау, қайғының символы. Бұл жерде көп жеудің соңы ауыр дертке, тіпті өмірдің қысқаруына әкелуі мүмкін деген ой бейнеленген. Мақалдағы қарсы қою тәсілі өте әсерлі: төр мен көр арқылы аздық пен шектен шығудың арасы көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал дұрыс тамақтану мен денсаулықты сақтауға үндейді. Мысалы, адам күнде фастфуд пен тәтті сусынды көп тұтынса, салмақ қосып, денсаулығына зиян келтіруі мүмкін. Ал ас мәзірін мөлшермен ұстап, пайдалы тағам жесе, өзін сергек сезінеді. Сондықтан мақал тек дастарқанға емес, жалпы өмір салтына да қатысты.
Kóp jeseń - kórge.