Ауылда адам бар болса ,
Ауыл ала болмайды .
Ел иесі құт болса ,
Халқы ала болмайды .
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ауыл мен елдің берекесі ең алдымен сол жердегі адамдардың ниетіне, бірлігіне және жауапкершілігіне байланысты екенін білдіреді. Егер ауылда түсінігі кең, сөзі түзу, ағайынмен татулық сақтайтын адам болса, ел ішінде алауыздық азаяды. Ал елдің иесі, басшысы әділ, пейілді, құт-берекелі болса, халық та ынтымақты болып, тозбайды. Мұндағы тура мағына — ауыл мен халықтың ішкі тыныштығы; астарлы мағына — жақсы адам көпшілікті біріктіріп, елге құт әкеледі.
Образдар мен теңеулер
«Ауыл» — жай ғана қоныс емес, орта, тіршілік пен татулықтың белгісі. «Ала болу» сөзі араздық, бөліну, берекесіздік мағынасында қолданылған. «Ел иесі құт болса» деген тіркес басында тұрған адамның мінезі мен ісі елдің ырысына әсер ететінін көрсетеді. Яғни құт — молшылық қана емес, береке, әділдік, тыныштық деген ұғым.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де ұжымда, мектепте, мекемеде өте орынды. Бір басшы әділ, сабырлы, адаммен тіл табыса білсе, ұжымда дау азайып, жұмыс өнімді болады. Мысалы, ауыл әкімдігі халықпен ашық сөйлесіп, мәселелерді әділ шешсе, тұрғындар да бір-біріне өкпе артпай, ортақ іске жұмылады.
Aýyl ala bolmaıdy .
El ıesi qut bolsa ,
Halqy ala bolmaıdy .