Жаттан жеген майлы астан,
Жақынның жұдырығы артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бөтеннің сыйлап берген мол, дәмді асына қарағанда, өз жақыныңның тіпті қаталдау көрінген қарым-қатынасы да артық дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы одан да терең: адам үшін сыртқы жылтыр мен уақытша пайдадан гөрі, өз адамының ниеті, туыстық жақындығы, жанашырлығы қымбат. Жақын адам кейде ұрысып, қатты айтып, тіпті ренжітіп алуы мүмкін, бірақ оның түпкі ойы — жамандық емес, түзету не қамқорлық.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «майлы ас» — тоқшылықтың, қызықтың, уақытша игіліктің бейнесі. Ал «жақынның жұдырығы» шын мәнінде ұруды ғана емес, жақынның қатал сөзі, ащы сыны, тәрбиелік ескертуі деген ұғымды береді. Яғни мақал бөтеннің тәттісінен жақынның ащы болса да шынайы ықыласын жоғары қояды. Бұл жерде қарама-қарсылық арқылы туыстық пен жанашырлықтың қадірі ашылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам бөтен ортадан көрген жалған сый-құрметтен гөрі, отбасы мен ағайынның шын жанашырлығын бағалау керек дегенде айтылады. Мысалы, бір жас жігіт достарының мақтауына еріп қателікке ұрынғанда, әкесі не ағасы қатты ескерту жасайды. Сол сәтте бұл ауыр тисе де, кейін оның өз пайдасына болғаны түсініледі.
Jaqynnyń judyryǵy artyq.