Жат үйінде жатық бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жат үйінде жатық бол» деген мақал бөтен үйге барғанда әдепті, сыпайы, икемді бол дегенді білдіреді. Тура мағынасында — өз үйің емес жерде тәртіп сақтап, үй иесінің ығына жығылу. Астарлы мағынасы — қай ортада жүрсең де, сол жердің заңын бұзбай, тіл табысып, орынсыз мінез көрсетпеу. Бұл сөз адамды кішіпейілділікке, әдепке, өзгені сыйлауға тәрбиелейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жат үй» — өзіңе бөтен орта, ал «жатық бол» — сол ортаға жарасымды, үйлесімді бол деген ишара. Мұндағы образ адамның мінезін бір қалыпқа келтіріп, артық қылықтан тиюды меңзейді. Яғни, бөтен жерде өзіңді ұстау, сөзге сақ болу, үй иесіне ауыртпалық түсірмеу керек деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қонаққа барғанда, жұмыс орнында не жаңа ортада жүргенде өте орынды қолданылады. Мысалы, жаңа ұжымға қосылған адам алдымен әріптестердің тәртібін байқап, сөйлесу әдебін сақтаса, ұжыммен тез тіл табысады. Бұл — сыйластық пен мәдениеттің белгісі.