Жаман үйдің қонағы билейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — үй иесі әлсіз, тәртіпсіз немесе беделі төмен болса, келген қонақ өзін еркін ұстап, үй ішіне өз ыңғайын жүргізеді. Астарлы мағынасы — отбасыда, ортада не қоғамда басшылық, тәртіп, сыйластық болмаса, сырттан келген адам немесе кез келген кісі сол әлсіздікті пайдаланып кетеді. Яғни үйдің, ортаның берекесі ең алдымен иесінің мінезіне, білігіне және тәртібіне байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаман үй» — тек кедей немесе ескі үй емес, ұйымшылдық жоқ, іргесі бос, иесі босаң үйдің бейнесі. «Қонақ» — жай ғана келген адам, бірақ ол кейде сыртқы ықпалдың, бөтен пікірдің символы ретінде көрінеді. «Билейді» деген сөз тура билеу емес, үстемдік жүргізу, сөз өткізу, жағдайды өз пайдасына бұру дегенді білдіреді. Сондықтан мақал үй иесінің беделі мен жауапкершілігін астарлап көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгін де отбасы тәрбиесінде, жұмыс орнында, тіпті интернеттегі ортада қолдануға болады. Мысалы, бір ұжымда жетекші нақты талап қоймаса, бір-екі адам тәртіпті бұзып, бүкіл жұмыстың ырғағын өз қалауынша өзгертіп жібереді. Сонда «Жаман үйдің қонағы билейді» деп, тәртіп пен жауапкершіліктің маңызын ескертуге болады.