Ұры - бір түнде бай, бір түнде кедей.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ұрлықпен келген байлықтың баянсыз екенін айтады. Тура мағынасында ұры бір түнде көп дүние иемденгендей көрінеді, ал келесі түнде оны жоғалтып, кедей болып қалуы да мүмкін. Астарлы мағынасы — адал емес жолмен келген пайда ұзаққа бармайды, өйткені мұндай дүние бір сәттік қызық берсе де, ақыры жоғалады, ұят пен жазаға апарады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бір түн» — тез өзгеретін, тұрақсыз жағдайдың белгісі. «Бай» мен «кедей» сөздері тек ақшаға ғана емес, адамның ішкі күйіне де меңзейді: бүгін пайда тапқандай болғанымен, ертең бәрінен айырылып қалуы мүмкін. Яғни, ұрлықтың берекесіздігі мен сенімсіздігі көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал интернеттегі алаяқтыққа, біреудің еңбегін иемденуге, заңсыз табысқа да қатысты айтылады. Мысалы, бір адам жалған жолмен ақша тауып, уақытша байығандай көрінгенімен, кейін айыбы ашылып, барынан айырылса, осы мақал дәл келеді. Ол адамды адал еңбекке, қанағат пен арға шақырады.