Түстік жерге өтірік айтсаң,
Кешке ізіңмен барады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өтіріктің ұзақ жасырынбайтынын, айтқан жалған сөзіңнің ақыры өзіңе қайта тиетінін білдіреді. Тура мағынада алсақ, бір адам алыс жерге барып, өтірік айтса да, кешке сол ізбен қайта оралады деген ой бар. Астарлы мағынасы — жалған сөздің ізі жоғалмайды, ол ерте ме, кеш пе әшкере болады. Сондықтан адам шын сөйлеп, өтіріктен аулақ болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түстік жер» — алыс, көзден таса мекеннің бейнесі. Ал «кешке ізіңмен барады» деген тіркес өтіріктің соңынан қалмайтын салдарын меңзейді. Із — істің белгісі, дәлелі. Демек, адам қай жерде болса да, сөзі мен ісі өз артынан белгі қалдырады. Бұл жерде халық өтірікті аяқ ізіндей айқын, жасырынбайтын нәрсеге теңеп отыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не оқуда жалған ақпарат тарататын адамға өте сай айтылады. Мысалы, біреу есепті бұрмалап, басшылыққа өтірік айтса, кейін құжаттар мен деректер арқылы шындық бәрібір ашылады. Сол кезде «өтіріктің құйрығы бір тұтам» дегендей, бұл мақал да адамның жалған сөзі түптің түбінде өзіне зиян әкелетінін ескертеді.
Keshke izińmen barady.