Тоқалдың күні де күндес,
Күлі де күндес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тұрмыста теңсіздік пен қызғаныштың, бәсекенің болатынын меңзейді. «Тоқалдың күні де күндес» дегені — тоқал алған үйде оның жағдайы өзге әйелмен салыстырылып, ішкі тартыс, өкпе-реніш көп болатынын білдіреді. Ал «күлі де күндес» деуі — тіпті тұрмыстағы ең ұсақ нәрсеге дейін талас, қызғаныш араласатынын астарлайды. Яғни, бір шаңырақта татулық болмаса, тыныштық бұзылып, күнделікті өмірдің өзі ауырлайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күндес» сөзі тек әйелдердің арасындағы бақталастықты ғана емес, бірін-бірі іштарлықпен көруді бейнелейді. «Күлі» — қарапайым, ұсақ заттың символы. Күлге дейін күндес деуі тартыстың шектен шыққанын, ұсақ-түйекке дейін дау туатынын күшейтіп көрсетеді. Образ өте ащы: отбасындағы береке кетсе, мәнсіз нәрсе де жанжалды күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қызғаныш, бақталастық, біреумен үнемі салыстыру болатын ортаға да қатысты айтылады. Мысалы, бір ұжымда екі қызметкер бір-бірінің жетістігін көре алмай, тіпті ұсақ тапсырма үшін де керісіп қалса, осы мақал еске түседі. Мұндағы ой — татулық жоғалса, ең кішкентай нәрсенің өзі дауға айналады.
Kúli de kúndes.