Айдабол, ас ішкенде пайда бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды орынсыз қарап отырмай, отырған жерінде де пайдасын тигізуге шақырады. Тура мағынасында, ас ішіп отырған адам дастарқан басында тек өз қамын ғана ойламай, әдеп сақтап, ортаға жарасымды қылық танытуы керек дегенді аңғартады. Астарлы мағынасы — кез келген ортада бос сөзге салынбай, ісімен, мінезімен, қылығымен жұртқа пайдалы болу. Яғни адамның қадірі оның отырған орнында емес, сол ортаға әкелген пайдасында.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Айдабол» — жеке адамға қарата айтылған ишара, ал «ас ішкенде» — күнделікті, қарапайым тіршілік сәті. Ас ішу — ең жай, бәріне ортақ әрекет. Сол қарапайым сәттің өзі адамның мәдениетін, бітімін, елге сіңімділігін танытады. «Пайда бол» дегені — тек материалдық пайда емес, әдептілік, көмектесу, сөзіңмен де, ісіңмен де жарасу деген ұғым.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті: адам қай ортаға барса да, артық қимылмен көзге түспей, пайдалы іс істеуі керек. Мысалы, біреу жұмыста жиналысқа келіп, тек тыңдап отырмай, нақты ұсыныс айтып, мәселені шешуге үлес қоссa, сол — «пайда болудың» бір көрінісі. Қысқасы, адамның салмағы пайдалы болуымен өлшенеді.