Той тондыға жарасады,
Ас аттыға жарасады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — той кезінде киімің болса киіп, ас ішетін, яғни бар жағдайыңды орнымен пайдалан деген ой. Астарлы мағынасы — әр істің өз орны, өз сыны, өз лайықты адамы бар; берілген нығметті де, мүмкіндікті де дәл мезетінде, лайықты түрде қолдану керек. Мұнда қазақтың «орнымен істеу», «сынына сай болу» деген өмірлік өлшемі жатыр. Той — қуаныш пен ортақтықтың белгісі, ас — ырыс пен ризықтың нышаны. Сондықтан бұл сөз адамға барды қадірлеуді, шама-шарқын біле отырып әрекет етуді ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Тонды» сөзі — сыртқы сән-салтанат, жиынға лайық киім дегенді білдіреді. «Атты» сөзі — көлік, күш-қуат, мәртебе әрі жолға жарамдылықтың белгісі. Тон мен аттың қатар алынуы адамның тұрмысындағы екі түрлі қажеттілікті көрсетеді: киіну мен ас ішу, яғни сыртқы көрініс пен ішкі ырыздық. Екеуі де тойдың сәнін келтіретін, адамның сынын танытатын образ.
Қазіргі өмірде
Қазіргі таңда бұл мақалды «әр нәрсенің өз орны бар» деген мағынада қолдануға болады. Мысалы, бір адам жұмыс сұхбатына салғырт киініп барса, үлкендер «той тондыға жарасады, ас аттыға жарасады» деп, жағдайға сай дайындалу керегін еске салады.
As attyǵa jarasady.