Бұйырған асқа тісің тисін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның несібесі мен ырыздығы өз уақытында келеді деген ойды білдіреді. Тура мағынасы — алдына келген асты жеп, дәмін тату. Астарлы мағынасы — «бұйырған» несібе, береке, мүмкіндік адамға міндетті түрде жетеді, сондықтан асықпай, тәубе етіп, қолдағыны қадірлеу керек деген сөз. Кейде бұл мақал «тағдырға жазылғаны өз жолымен келеді» деген сенімді де білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ас» — тек тамақ емес, адамның ырыс-несібесінің бейнесі. «Тісің тисін» деген тіркес сол несібеден құр қалмай, үлесіңе тиген игілікті көр деген мағына береді. Яғни, өмірдегі жақсылық та, дәулет те, мүмкіндік те әркімге бұйрығымен келеді деген халықтық түсінік жатыр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал сабыр сақтауға, қанағат етуге үндегенде айтылады. Мысалы, адам көп күткен жұмысқа бірден орналаспаған кезде, жақындары: «Уайымдама, бұйырған асқа тісің тисін» деп жұбатады. Бұл — еңбексіз отыр деген емес, еңбектеніп жүріп, өз несібесіне сену, артық күйзеліске түспеу деген өнеге.