Тәуекел ет те, тас жұт,
Ажал жетпей өлмек жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды қиын сәтте батыл болуға, ойындағысын орындауға тәуекел етуге үндейді. «Тас жұт» дегені тура мағынада мүмкін емес іс сияқты көрінгенмен, астарында өте ауыр, қолайсыз іске де бел байлау, қатерден қорықпай әрекет ету деген ой жатыр. Екінші жолы өмірдің шындығын еске салады: ажал жетпей ешкім өлмейді, яғни адамның өмірі Құдайдың жазуымен, мезгілі келгенде ғана тоқтайды. Сондықтан орынсыз үрейге берілмей, тағдырға сеніп, әрекет жасау керек деген түйін бар.
Образдар мен теңеулер
«Тас жұту» — қиындықтың, ауыр сынның бейнесі. Ол адамның төзімі мен қайратын сынайтын аса қатал істі білдіреді. Ал «ажал» — өмірдің шегі, адам баласының тағдырлы ақиқаты. Осы екі образ арқылы мақал қорқыныш пен батылдықты, өмірдің өткіншілігі мен адамның ерік-жігерін салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жаңа іске кірісуге, тәуекелге бел бууға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам тұрақты жұмысын тастап, өз кәсібін ашпақ болса, жақындары оны сабырға шақырып: «Қорықпа, тәуекел ет» деуі мүмкін. Яғни ойланған тәуекелден қашпау, әрекетсіз күйде қалмау керек дегенді білдіреді.
Ajal jetpeı ólmek joq.