Атаның ұлы - халықтың құлы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Атаның ұлы - халықтың құлы» деген мақалдың тура мағынасы — әкенің ұлы өз басының ғана қамын ойламай, ел-жұртына қызмет етуі керек дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы одан да терең: атадан алған тәрбие, тектілік пен намыс адамды халыққа пайдалы, көптің сөзін тыңдайтын, елдің жүгін көтеретін азамат болуға міндеттейді. Мұнда жеке бастың пайдасынан гөрі, қоғам алдындағы жауапкершілік жоғары қойылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «атаның ұлы» тіркесі — тек биологиялық мағына емес, текті әулеттің, жақсы тәрбиенің жалғасы деген ұғым. Ал «халықтың құлы» сөзі сырттай қаталдау көрінгенімен, шын мәнінде халыққа адал қызмет етуді, ел мүддесіне бас июді меңзейді. Яғни, мұндағы «құл» — қор болу емес, көптің игілігі үшін аянбай еңбек ету бейнесі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өзекті. Мысалы, елге танымал дәрігер, мұғалім не әкім өз қызметін жеке мансап үшін емес, халықтың пайдасы үшін атқарса, осы мақалдың мәні орындалады. Әсіресе қоғамдық қызметте жүрген адамға бұл — үлкен ескерту әрі өнеге: текті адамның қадірі елге қызметімен өлшенеді.