Аларманға алтау аз,
Берерменге бесеу көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — алушы адамға алты да аз көрінеді, ал беруші адамға бесеу де көп болып сезіледі. Астарлы мағынасы — адамның ниеті мен көзқарасына қарай дүниенің бағасы әртүрлі болатынын білдіреді. Сараң немесе қанағатсыз адамға берілген нәрсе ешқашан жеткіліксіз көрінеді, ал жомарт кісі аз берсе де көпсінбейді. Сондықтан бұл сөз адамды дүниеқоңыздықтан сақтап, қанағат пен әділ өлшемге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алтау» мен «бесеу» нақты сан сияқты көрінгенімен, олар шын мәнінде мөлшердің, шаманың белгісі. «Аларман» — үнемі алуды ғана ойлайтын, көбірек дәмететін адам. «Берермен» — қолындағысын аямайтын, бірақ бәрібір азсынып тұратын күйді аңғартады. Осы қарсы қою арқылы халық адам мінезіндегі ашкөздік пен сараңдықты әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды табыс, сыйлық, көмек немесе еңбек ақысы туралы сөйлескенде қолдануға болады. Мысалы, бір адам әріптесі көмектескеніне қарамастан, «тағы да көбірек керек» деп риза болмай жүрсе, оған осы мақал сай келеді. Ал біреудің шама-шарқына қарай бергенін бағалай білу керек екенін ескертеді.
Berermenge beseý kóp.