Бармын деп мақтанба,
Жоқпын деп қорланба.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға екі шектен де сақ болуды үйретеді. «Бармын деп мақтанба» дегені — бар дәулетке, бар билікке, бар мүмкіндікке мастанба, өйткені бәрі уақытша. «Жоқпын деп қорланба» дегені — жоқшылыққа, қиындыққа бола еңсеңді түсірме, өзіңді кем санаудан аулақ бол. Астарлы мағынасы: өмірде жағдай өзгеріп тұрады, сондықтан адам кішіпейіл, сабырлы, төзімді болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бармын» сөзі тек материалдық байлықты емес, жалпы баршылықты, қолдағы күш пен абыройды білдіреді. «Жоқпын» сөзі жоқшылықты, таршылықты, қиын кезеңді меңзейді. Мақал қарсы қою тәсілі арқылы адам мінезіндегі екі қауіпті көрсетеді: бірі — менмендік, екіншісі — күйзеліс. Халық даналығы осы екеуінің ортасынан тепе-тең жол табуды ұсынады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал табысқа жеткенде тәкаппар болмауға, ал жұмыссыздық не қиындық кезінде өз-өзіңді жоғалтпауға шақырады. Мысалы, бір адам жақсы қызметке кіріп, басқаларды менсінбей кетсе, ертең жағдайы өзгеруі мүмкін. Сол себепті ол кішіпейіл болып, барында шүкір етіп, жоқта жігерін жоймауы керек.
Joqpyn dep qorlanba.