Қауып жегенің - қақалғаның,
Ажалыңа тақалғаның.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені асығыс жеп, дұрыс шайнамай жұтсаң, қақалып қаласың. Астарлы мағынасы — сақтықсыз, ойланбай жасалған іс адамды қауіпке ұрындырады. Яғни, әр әрекетті абайлап, салдарын есептеп орындау керек. Асығыстық пен немқұрайлылық кейде үлкен өкінішке, тіпті өмірге қауіп төндіретін жағдайға әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қауып жеу» — тек тамақ жеу емес, ойланбай қылмыс жасау, тәуекелге орынсыз бару сияқты мағынаны береді. «Қақалу» — қиындыққа тап болу, жолыңның бөгелуі, тіпті апатқа ұшырау бейнесі. Ал «ажалыңа тақалу» тіркесі қауіптің шегіне жету, өмір мен өлімнің арасы жақындау дегенді меңзейді. Осы арқылы халық сақтықтың маңызын өте әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да өзекті. Мысалы, жүргізуші жол ережесін сақтамай, телефонға қарап көлік айдаса, апатқа ұрынуы мүмкін. Сол сияқты құжатты тексермей қол қою, интернеттегі ақпаратқа сеніп әрекет ету де үлкен зиян әкеледі. Сондықтан мақал адамды әр іске ойланып, абайлап кірісуге шақырады.
Ajalyńa taqalǵanyń.