Өлмеген құлға, Құдай-ау,
Болып та қалды, мынау жаз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі жүрген, еңсесі түспеген адамға жаздың да келіп жетуі. Астарлы мағынасы — адам қандай қиындық көрсе де, өмір тоқтамайды, ауыр күннің артынан жеңілдік, жылылық, тыныштық келеді. «Өлмеген құл» дегені — тағдырдың теперішін көрген, бірақ үмітін үзбеген жан. Ал «болып та қалды, мынау жаз» деуі — күтпеген қуанышты, уақыттың тез ауысуын білдіреді. Яғни, сабыр еткен адамға жақсы күн де жетеді деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құл» сөзі нақты құлдықты ғана емес, бейнет көрген, өмірдің ауыртпалығын көтерген адамды меңзейді. «Жаз» — тек жыл мезгілі емес, тіршіліктің жайнап, кеңіп, жеңілдейтін шағы. Қыс пен жазды қарсы қою арқылы халық қиындық пен жеңілдікті, қиналыс пен қуанышты салыстырады. Бұл образдар өмірдің өзгермелі екенін, адам баласы төзім арқылы ғана алға жылжитынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды ұзақ қиындықтан кейін жағдайы түзеле бастаған адамға айтуға болады. Мысалы, қыста жұмыссыз қалып, бірнеше ай ізденген адам көктемде жаңа қызметке орналасса, жақындары: «Өлмеген құлға, Құдай-ау, болып та қалды, мынау жаз» деп жұбатады. Бұл сөз үмітті үзбеуге, сабыр сақтауға үндейді.
Bolyp ta qaldy, mynaý jaz.