Нар тәуекел - ер ісі.
«Нар тәуекел - ер ісі.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Нар тәуекел — зор, батыл шешім, үлкен тәуекел. Мақал мұндай тәуекелге бару нағыз ердің ісі екенін айтады. Қиын сәтте ойланып-толғанып отыра бермей, белді бекем буып, бар күшін салып іске кірісу — ер азаматтың қасиеті. Мұнда ер сөзі тек еркек кісіні емес, жалпы батыл, намысты адамды білдіреді. Мақал қорқақтықты сынап, шешім қабылдай алатын адамды мадақтайды. Нар тәуекел ойланбай бас ұру емес, салмақтап барып жасалған батыл қадам ретінде түсініледі.
Образдар мен теңеулер
Нар — бір өркешті, жүкке шыдамды, күшті түйе; көштің ең ауыр жүгін нар көтерген. Қазақ нар сөзін күштілік пен төзімділіктің белгісіне айналдырған: нар тұлға, нардай азамат. Нар тәуекел тіркесі тәуекелдің ең зорын, ауыр жүкті арқалағандай салмақты шешімді білдіреді. Ер — батыр, азамат, намыс иесі. Мақал қысқа анықтама түрінде: ол не істеу керегін айтпайды, ердің ісі қандай болатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды маңызды шешім алдында тұрған адамға демеу ретінде айтады: жаңа іс бастарда, алыс сапарға шығарда, үлкен жауапкершілік аларда. Интонациясы — дем беру, жігерлендіру. Кейде ақыры жақсы болған батыл істі мадақтағанда да айтылады. Ойланбай, жеңілтек тәуекелге бару үшін сылтау етіп айту орынсыз. Мысалы, ауылға оралып шаруашылық ашпақ болған жігітке: «Нар тәуекел — ер ісі, қолдаймыз».
Қолданылу жағдаяттары
— Жарыс алдында салмағы ауыр қарсыласпен күресуге тәуекел еткен балуанды бапкері осы мақалмен рухтандырады.
— Ауылда бүкіл қойын сатып, асыл тұқымды сиыр алмақ болған шаруаға көршісі нар тәуекел ер ісі деп, қолдау білдіреді.