Әз (Наурыз) болмай, жаз болмайды,
Жаз болмай, мәз болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көктемнің, әсіресе Наурыздың келуі табиғаттың жаңаруына жол ашатынын білдіреді. Наурызсыз жаздың сәні кірмейді, ал жаз келмей елдің де, жердің де берекесі толыспайды деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — әр істің өз реті, өз бастауы бар; жақсылық пен молшылық та кезең-кезеңімен келеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әз» және «Наурыз» — жыл басы, жаңару мен үміттің нышаны. «Жаз» — молшылық, еңбек жемісі, қуаныш мезгілі. «Мәз болу» сөзі көңілдің көтерілуін, тіршіліктің жайнап кетуін бейнелейді. Яғни табиғаттағы көктемгі ояну адам өміріндегі шаттықпен қатар суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал маусымдық өзгерістерді ғана емес, кез келген істің дайындықпен басталатынын еске салады. Мысалы, оқу жылы табысты болуы үшін бала көктемдей дайындық жасап, уақытын дұрыс жоспарлауы керек; сонда ғана «жаздай» нәтижесі болады. Бұл сөз сабыр мен күтуге, әр бастаманың қадірін білуге үйретеді.
Jaz bolmaı, máz bolmaıdy.