Жалақ кісі тілінен жазар,
Таз кісі қолынан жазар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның мінезі мен ісіне қарай қоғамдағы орнын, қадірін түсіндіреді. Тура мағынасында: жалаңаш, жұпыны адам тілінің күшімен, сөз тапқырлығымен күн көріп, өз ойын өткізуі мүмкін; ал таз адам қолынан, яғни ісінен, еңбегінен, шеберлігінен пайда табады деген ой бар. Астарлы мағынасында: кейбір адам сөзге жүйрік болса, енді бірі іске мығым болады. Сондықтан адамның бағасы сыртқы қалпымен емес, сөзінен, қолынан, істеген ісінен байқалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тіл» — тек сөйлеу құралы емес, шешендік, дәлел, уәж, тапқырлықтың белгісі. «Қол» — еңбек, шеберлік, іске икем, кәсіптің нышаны. «Жалақ кісі» бейнесі таршылық көрсе де, сөз арқылы жол табатын жанды аңғартады. «Таз кісі» бейнесі де сыртқы кемшілікке қарамай, қол еңбегімен, ісмерлігімен алға шығатын адамды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды біреудің мамандығы не қабілеті әртүрлі болғанда қолдануға болады. Мысалы, бір адам жақсы сөйлеп, келіссөз жүргізуде мықты болса, екіншісі қолөнерде, жөндеу ісінде, бағдарламалауда шебер болуы мүмкін. Яғни әр адамның өз дарыны бар, сол қабілетімен ол елге де, өзіне де пайда келтіреді.
Taz kisi qolynan jazar.