Болымсыздан өнер шықпас,
Көңілсізден күлкі шықпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі күйі мен талпынысы болмай, жақсы нәтиже де шықпайтынын білдіреді. «Болымсыз» — жігерсіз, ынтасыз, дәрменсіз адам; ондай кісіден өнер де, іскерлік те өрбімейді. Екінші жолдағы «көңілсізден күлкі шықпас» дегені — қабағы қату, пейілі тар адамның айналаға жылылық та, қуаныш та сыйлай алмайтынын аңғартады. Яғни өнер мен шаттықтың бастауы — ықылас, жігер, көтеріңкі көңіл.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өнер» тек ән-күй не қолөнер емес, жалпы шеберлік пен іскерліктің белгісі. Ал «күлкі» — адам арасындағы жарасым, мейірім және өмірдің жеңілдігі. Мақал өнерді де, күлкіні де көңілдің, ниеттің жемісі ретінде көрсетеді. Ішкі серпінсіз сыртқы әсемдік шықпайды деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал оқу, жұмыс, шығармашылықта өте орынды айтылады. Мысалы, бір адам істі үнемі еріксіз, құлықсыз атқарса, оның нәтижесі де төмен болады. Ал ынтамен кіріскен адам ғана жетістікке жетеді. Сондықтан бұл мақал адамды жігерленіп, жақсы көңілмен әрекет етуге шақырады.
Kóńilsizden kúlki shyqpas.