Жан қимақ бар,
Жар қимақ жоқ.

Күнде бір мақал

«Жан қимақ бар, Жар қимақ жоқ.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Адам керек жерде жанын қияр, бірақ сүйген жарын қимайды. Мақал жармен, сүйген адаммен айырылысудың өлімнен де ауыр екенін айтады. Ел үшін, дос үшін жан пида ету — ерлік, ол туралы жыр көп. Ал жарыңнан бас тарту, оны біреуге қию мүмкін емес нәрсе ретінде көрінеді. Мақал отбасына адалдықты, жарды бағалауды дәріптейді.

Образдар мен теңеулер

«Қию» етістігі қазақ тілінде ерекше мәнді: «жан қию» — өз өмірін біреу үшін құрбан ету, «қимау» — бір нәрседен айырылуға көңілі бармау. Мақал екі жолды «жан» мен «жар» сөздерімен бастап, оларды бір-ақ дыбыспен ажыратады. «Бар» мен «жоқ» қарама-қарсы тұрып, жан қиюдың мүмкін, жар қиюдың мүмкін еместігін кесіп айтады. Жан — адамның ең қымбаты, ал мақалда одан да қымбат нәрсе жар болып шығады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды жарына адалдықты, ерлі-зайыптылардың бір-біріне деген сүйіспеншілігін айтқанда, көбіне құрметпен айтады. Кейде жарын тастап кеткен адамды сынағанда да келеді. Жарынан айырылып, қайғырып жүрген адамға орынсыз еске салу оның жарасын тырнауы мүмкін. Мысалы, ауыр науқас әйелін жылдар бойы күтіп жүрген ақсақал туралы көршілері: «Жан қимақ бар, жар қимақ жоқ деген осы» десті.

Қолданылу жағдаяттары

— Ата-анасының отыз жылдық тойында тілек айтқан ұлы осы мақалды айтып, әкесінің анасына қамқорлығын еске алды.
— Жол апатында әйелін өз денесімен қорғап қалған жігіт туралы аурухана медбикелері осы мақалды айтысты.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Жан қимақ бар, Жар қимақ жоқ. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Jan qımaq bar,
Jar qımaq joq.