Қайғысыз қара суға семіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қайғысы, уайымы жоқ адам кейде тіршілікке салғырт қарап, барға мәз болып, әрекетсіздікке салынады деген ой айтылады. Мұндағы тура мағынасы — қара су, яғни қарапайым суға да семіру мүмкін емес, ал астарлы мағынасы — қамсыз, күйсіз адам еңбексіз де тоқ сияқты көрініп, шын тірлікке ұмтылмай қалады. Мақал адамды үнемі сергек, жауапты, еңбексүйгіш болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Қара су» — ең жұпыны, нәрсіз, қарапайым қорек немесе өмірдің жай ғана ағымы. «Семіру» — тек тәннің емес, тоқмейілсу, жайбарақаттық, қамсыздық күйінің бейнесі. Яғни өмірінде мұң-мұқтаж, талап, қам болмаса, адам ішкі дамудан да, қажырдан да алыстап кетуі мүмкін деген ишара бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал кейде жауапкершіліксіз, тек қызық пен дайынға үйренген адамға қатысты айтылады. Мысалы, оқуын да, жұмысын да мән бермей, ата-ананың асырауымен жүрген жасқа үлкендер: «Қайғысыз қара суға семіреді, өз еңбегіңді тап» деп ескертуі мүмкін.