Қалыңға құсың түспесін,
Жаманға ісің түспесін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сақ болуға, жаман ортадан, теріс пиғылды кісіден аулақ жүруге үндейді. Тура мағынада айтқанда, құстың торға немесе қалың бұтаға түсіп қалып, шыға алмай қалуы сияқты, адам да жаман адамның қолына, сөзіне немесе ісіне ілігіп қалмасын деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — ары таза, абыройы биік адам өз ісін де, жолын да дұрыс таңдауы керек; пиғылы жаман кісімен араласса, зиян шегуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қалың» — тығыз, өткелсіз, шырмауы көп жердің бейнесі. «Құс» — еркіндікке, нәзіктікке, аңғалдыққа ұқсайтын тіршілік иесі. Ал «жаман» — тек мінезі нашар адам емес, өзгені алдайтын, өші бар, кесірі тиетін жанның жинақталған бейнесі. «Ісің түспесін» деу — біреудің билігіне, ықпалына немесе қиянатына тап болма деген ескерту.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал интернетте, жұмыста, достықта өте өзекті. Мысалы, сенімсіз адаммен ортақ жобаға кіріссең, уәде беріп тұрып ақшасын қайтармай кетуі мүмкін. Сондықтан адам серігін де, ортасын да таңдай білуі керек. Бұл — ақылмен жүріп, өзіңді қорғай білудің сөзі.
Jamanǵa isiń túspesin.